Daudi Okelo (1902 ca.-1918) e Jildo Irwa (1906 ca.-1918)

Foto

Locaden remo Daudi Okelo ki Jildo Irwa gin awobe aryo ma gin Lopwonye dini me Uganda. Gukwo i acakki me mwaka 1900, dok gin Acoli me Uganda ma malo nyo ma tye tung lacam. Jo Acoli gin dul pa jo Lwo ma gikwo atikane i Uganda ma tye tung lacam; ento jo mukene gibedo i Sudan ma tye tung lacuc, Kenya, Tanzania ki Congo. Daudi ki Jildo gukwo wa guto i kare ma Lomissionari pa Comboni gucako Kitgum mission i mwaka 1915.

Daudi Okelo

Kinywale i kine ka mwaka 1902 i Ogom-Payira; gang-gi onongo tye cok ki gudu ma a Gulu cito Kitgum, i nge kato kulu Acaa. Lonyodone onongo Lodi ki Amona. Ma en ocako kwan me yubbe pi Baticimo onongo mwakane 14-16. I kare ma en ocito i mission Kitgum wek kico nyinge i kin lolokotyeno owoto ki nyako mo wek en bene owiny pwony ka lacen guribbe i matrimonio. Ento man pe otimme pien nyako meno two omake ci odok gang-gi: lok i kom matrimonio bene dong ogik. Atikane onongo pud peya gucikke me nyomme i kin-gi. Padi Cesare Gambaretto omiine Baticimo inino dwe 6 June 1916. I nino meno bene en omako komunio me acel. Kiwire i sakramento me Konfirmacio nino dwe 15 October 1916. Lacen oyee doko lapwony dini.

I acakki me mwaka 1917 lapwony dini me Paimol, ma nyinge Antonio, oto woko, ci Daudi ocito bot padi Gambaretto, ladit me Kitgum mission, ka owaco ni emito cito ka leyo ka Antonio. I kacokke pa lopwony dini me dwe me November gumoko me miine awobi ma nyinge Jildo Irwa ma calo lakony kore. I kare ma gin aryo guo bot padi Gambaretto, padi kikome otittigi pi peko ki ayelayela me ticgi: onongo myero gucit ka mabor (km 80 ki i Kitgum), ci mukato otittigi i kom lweny ma wang mapol tye i kin dano me Paimol, ma jo ma gimaro cwako lweny meno obedo loyak nyo adwi ki jo ma giwilo lak-lyec ki dano ma calo guci, ma gubedo ka wirre i lobo meno. Ento Daudi ogamo dog padi ni, «An pe alworo to. Yesu bene oto pi wan».

Pi meno i kine dwe me November-December 1917, Padi Gambaretto ogoyo mukica i komgi, ci lapwony Bonifacio, ma onongo loyo lopwonye dini me Kitgum oyee nywako wot kacel kwedgi wa i Paimol. Kijolo lopwonye aryoni i gang pa mukungu Ogal. Kakany Daudi ocako ticce cut, kun coko awobe ma onongo gimito winyo pwony i kom dini. En onongo goyo bul me lwongo lolokotyenone pi lega me odiko kwarpiny ka ingeye dong lego rojari kaacel ki Jildo. Onongo pwonyo lega ki lapeny wa lagam me katekismu me amaka ki wic, ma i kare me pwony kinwoyo wang mapol wek kimak maber. Kit pwony man onongo kilwongo «lok-odiko», lok ma pirgi teko me pwony me katekismu. Me medo i kom tic meno onongo limo gangi ma cokcok, ka ma lolokotyeno gubedo ka gwoko dyangi nyo ka puro potti. Ma piny dong cok yuto, en onongo lwongo lolokotyeno i lega me otyeno ki rojari, ka i agikki kiwero wer pa Labikira Maleng Maria. I ceng cabit lega onongo rii pi kare malac, ma wang mapol lolokotyeno ki lopwonye dini me kabedo ma cokcock guribbe kwedgi.

Daudi la-Payira, onongo awobi ma kite mwol wa labwonne, ma omiine ka tic calo lapwony dini ki cwinye ducu dok dano ducu gumare. Naka pe odonyo ka laro lok me kaka nyo me loc lobo, ma wang mapol dano mukene gumaro laro ikin-gi ki cac ki adegadega kom gin ma muni aye gukelo. I kare meno District Commissioner (laloc lobo) me Kitgum ojuko Lakidi wek pe obed rwot pa jo Paimol; lok meno ocwero cwiny lo Paimol mapol ma gujemo i kom munu. Jo abac, ki adwi mogo gudonyo bene i jemo meno. Jemo dong oo wa i kom Daudi ki Jildo bene. Jo Paimol mogo gukelo ngec bot Daudi wa gumiye tam me ringo woko ki i Paimol. Ento en ogamo ni, «An pe ayee ringo woko, pien an abino kany ka pwonyo dini keken, dok pe atimo gin mo marac ki ngati mo».

Ma piny peya oruu ikine nino dwe 18 ki 20 October 1918, dano abic guo i ot ka ma Daudi onongo tye iye kacel ki Jildo me nekogi. Ngat acel i kin lodito me gang meno otittigi ni lopwonye dini gin welone, pe kitwero nekogi. Daudi oo i doggola ci owaco bot ladit meno ni pe opar. Lu-or kong guwacce me weko pwony me katekismu, ento en pe oyee. Pi meno gumake, gutere woko i nge gang ci gucobe ki tong wang mapol. Onongo mwakane 16-18.

Kom Daudi pe kiyiko ento kitongo bye mutoo ka kibole iye. I mwaka 1926 Mons. Antonio Vignato, ma en Prefect Apostolic me Equatorial Nile ocoko cogo mudong, okoto wic ki cogo bade... Cogo magi kicwalogi i dwe me February 1926 i ot lega me Kitgum mission, kikanogi ka tyen altare pa Adunu Maleng pa Yesu.

Jildo Irwa

Kinywale i kine mwaka 1906 i Bar-Kitoba cok ki Kitgum; minne nyinge Ato ki wonne nyinge Okeny. Lacen wonne odoko lakristo ma kicako nyinge Daniele. Padi Cesare Gambaretto omiyo Baticimu ki Irwa i nino dwe 6 me June 1916 onongo mwakane 10-12, wa i nino meno en omako komunio me acel; kiwire i sakramento me Konfirmacio i nino dwe 15 October 1916. Padi Gambaretto ocoyo ni, «Daudi onongo loyo en pi ditte, ento Jildo kite ber wa layomcwiny; en bene ryek totwal; kicel kicel otiyo ma calo karan pa mukungu Ogal ma yam ojole i gange: Okonyo Daudi totwal ka coko lotino pi pwony, pien en naka otiyo ki yomcwiny wa ki tekcwiny. Onongo en ryek i kom tuku mapatpat. Onongo pud omako Baticimo ci ogwoko lengcwiny, ma en onyuto ki kit bedo ma nyebo dano mukene i kome».

En omiine ki cwinye ducu me ribbe ki Daudi i tic me tito lok pa Rubanga. I nino ma en obino i mission me nywako wot kacel ki Daudi me cito Paimol, padi Gambaretto openyo ni, «Wun dong wuyubbe me cito Paimol ada? Wungeyo maber ni jo Paimol mukene kitgi racu dok in, Jildo, pud itidi totwal»! En ogamo ni, «Ento Daudi dit; wabikwo kacel». Padi omedo ni, «Ento ka kono kibinekowu»? En ogamo ni, «Wabicito i polo». Cwiny padi opoto matek pien en obedo ka tamo ni gwoknyo gin mo bitimme, ento Jildo owaco ni, «Padi, pe ilwor, Yesu ki Maria bibedo kwedwa»! Dano ducu guloko maber i kom kit bedo pa Jildo ki ticce bene i Paimol ma calo lakony kor lapwony dini. Dano ducu gumare dok en otiyo ticce maber mukato.

Nino mo me agikki cabit i kine 18-20 October 1918 kwarpiny, Daudi otitte ni gwok nyo gin mo marac cok poto i komgi; ento Jildo ogamo ni, «Myero waring woko pingo? Wan naka pe watimo gin mo marac ki ngat mo; wabibedo kany pien padi ocwalowa ka pwonyo lok pa Rubanga. Pe ilwor»! I kare ma lonek gutyeko cobo Daudi ki tong ci gudwogo i ot, guniang ni Jildo pud tidi, ci guwaco ni, «Man dong oromo!». Gutamo me weko Jildo obed makwo. Ento Jildo okok ki pig wange, odangnge ni, «Wan pe watimo gin mo marac. Wabedo kany ka pwonyo Lok pa Rubanga keken. Kit ma wutyeko neko Daudi myero wunek an bene, pien wabino kany kacel, wapwonyo Lok pa Rubanga kacel». Kimake, kitere woko i nge gang ci kicobe ki tong arii. Lacen ngat acel i kin lonek ocobo wiye ki pala. Onongo mwakane romo 12 nyo 14.

* * *

Kit kwo pa lopwony dini aryo magi pwonyo jo Uganda me kare man mada. Gin «lolei», lokristo ata, awobe ma gumiine ki cwinygi ducu ka tito Lok pa Rubanga ki lokgi wa ki kwogi naka wa i agikki. Ka doki gin lopwonye dini ma gudoko lanyut ma nyuto ni Eklecia en acel katolika, ma ribo dano ducu kacel labongo apokapoka me kaka. Lacen ginyuto kit ma Evanjeli naka paro pi dit pa dano wa pwonyo bene ni dano ducu kilwongogi ka ribbe wa ka kwo kacel labongo lweny ki adegadega. Gin locaden remo pa Kristo adada, kit ma jo Acoli me kare man pud gipo kede pirgi.