LATINITAS
Opus Fundatum in Civitate Vaticana

CONGREGATI SALVTANTVR

      “Caligat, affirmant quidam, saeculum, litterae iacent; linguae Latinae studium et usus aliquid obsoletum, ab aetate nostra alienum, immo ridiculum, a multis respuuntur. Qui ea defendunt, ii somniatores, laudatores temporis acti, homines fatui, insulsi, deliri ducuntur utpote qui oleum et operam perdant”.
      His fere verbis, Eminentissimi Patres Cardinales,
      Excellentissimi sacrorum Antistites,
      Dominae ac Domini ornatissimi,
ante viginti septem annos abbas Carolus Egger initium dabat sollemni acroasi apparatae post constitutum Opus Fundatum cui nomen Latinitas.
      Res Latinae, certo, adhuc multis difficultatibus appetuntur; nondum in earum adiutorium advenit aliquis « deus ex machina » sicut in fabula tragica Graeca, qui insanos detrectatores ad mentem sanam reducat. Tamen, saltem postremo anno, aliquid novum factum est quod bonam spem inducere potest de futuro tempore: etenim in ipsa Civitate Vaticana constitutus est situs interretialis Latinus atque animi largitate data est etiam facultas utendi inscriptione electronica per quam attingere possumus totius orbis regiones ab iisque vicissim nuntia recipere Latina, Latina colloquia nectere. Casus, profecto, summum momentum induit in bonum totius Ecclesiae, utpote quae linguae Latinae suum crediderit Sacrorum Bibliorum thesaurum, suam philosophiam et theologiam, eaque ipsa utatur lingua Latina in suo ordinario magisterio ad spiritale animarum bonum. Idem felix casus effecit insuper – quae res mirum in modum unica numeratur in Certaminis Vaticani historia – ut hodie viginti quattuor petitores consisterent coram sex iudicibus nostris de variarum aetatum Latinitate certantes.
      « Nunc redit animus », simul cum historico Tacito clamare possumus, atque iusta ratione laetari licet de mutata mente circa Romanorum linguam. Si quidem etiam hac aetate conspicimus plerumque quandam minus doctam rationem tribui leviorum artium studiis, scientia atque humanitate  Latinorum scriptorum neglecta, rerum tamen de peritia edocti nos pro certo habemus ipsam novarum disciplinarum mutabilitatem futurae hominum gloriae damnum ingens illaturam esse: ubi enim per nova inventa vel coniecturas huius aut illius disciplinae condicio et ratio commutatae fuerint atque ipsa alia, quam nunc est, esse coeperit, fere pro nihilo aestimabuntur scripta opinionesque eorum qui nostra aetate eiusdem disciplinae principatum tenent. Ipsa ingenii vis, studium ipsum atque opera quae doctores machinarii ceterique docti homines ad immortalitatem adipiscendam conferunt, diuturnitate efficiunt ut eorum memoria vel exstinguatur vel obscuretur.
      “Non omnis moriar”, scripsit poeta Venusinus (1): librorum bene scriptorum posteritas numquam immemor erit: iis enim non multiplex doctrina neque rerum excellentia, immo ne inventorum quidam novitas immortalitatem praestat si leviora, si ineleganter, si illiberaliter inepteque tractant. Etiam magnificum orationis genus, si res magna non subest, nullum est.
      Unum est in quo Romanorum poesis et historia et philosophia sunt versatae: rerum et hominum natura. Historici, in primis, ipsum hominem, nec aliud quicquam, conati sunt describere, atque in universum litterae classicae hominem in propatulo posuerunt. Ad rem optime quidem Cicero: “Historia testis temporum, lux veritatis, vita memoriae, magistra vitae, vetustatis nuntia” (2).
      Ad Latinitatem vix sensibilis reditus, quem conspicimus, nobis occasionem dat cogitandi de nova quidam adventante “aurora” (3), per quam fieri potest ut praestantissimae vetustorum temporum memoriae, excelsae cuiusdam sapientiae documenta, ad pristinum restituantur decus, novaque Latinis moribus instructa progenies in lucem edatur. Atque iure meritoque: humanae namque litterae hominem, quatenus humana natura praeditum, exhibent (4). Et quia prorsus «in animo id insidet, quod magis natura et dignitate hominis dignum est, ardentius acquirendum est id, quod animum colat et ornet, ne miseri mortales similiter ac eae, quas ipsi fabricant, machinae, aridi, duri et amoris expertes exsistant » (5).

Dixi

CLETVS PAVANETTO

------------------

1 Q. Horatius, Carmina III, 30, 6.
2 De Oratore II, 9, 36.
3 Cfr Const. Apost. Veterum Sapientia I, 1, 1.
4 Cfr P. Terentius: Homo sum; humani nihil a me alienum puto:  Heautontimoroumenos, 77.
5 Ioannes XXIII, Ad Conventum intern. “Ciceronianis Studiis provehendis”, die VII m. Septembris anno MCMLIX.