Otrâ sadaïa. Sakramentâlâ norise

1210
1113

Jaunâ likuma sakramenti ir Kristus iedibinâti, un to ir septiòi, proti: Kristîbas, Iestiprinâðanas, Euharistijas, Gandarîðanas, Slimnieku svaidîðanas, Ordinâcijas un Laulîbas sakraments. Septiòi sakramenti skar visus posmus un visus svarîgâkos brîþus kristieða dzîvç: caur tiem mçs piedzimstam kristieðu ticîbas dzîvei, pieaugam tajâ, caur tiem mçs tiekam dziedinâti un saòemam sûtîbu. Ðajâ ziòâ pastâv zinâma lîdzîba starp dabiskâs dzîves posmiem un garîgâs dzîves posmiem. [1]

1211
1374

Sekojot ðai analoìijai, Katehisms vispirms iepazîstinâs ar trim sakramentiem, kas ievada kristîgajâ dzîvç ( pirmâ nodaïa ), pçc tam ar sakramentiem, kas dziedina ( otrâ nodaïa ), visbeidzot - ar sakramentiem, kas kalpo ticîgo kopîbai un sûtîbai ( treðâ nodaïa ). Ðî kârtîba, protams, nav vienîgâ iespçjamâ, taèu tâ atïauj saskatît, ka sakramenti veido vienu organismu, kurâ katram atseviðíajam sakramentam ir vitâli svarîga vieta. Ðajâ organismâ Euharistija ieòem îpaðu vietu kâ "sakramentu sakraments": "Visi pârçjie sakramenti ir tam pakârtoti kâ savam galamçríim." [2]


[1] Sv. Akvînas Toms, Summa Theologiæ, 3, q. 65, a. 1, c.: Leona XIII izdevums, 12, 56-57.
[2] Sv. Akvînas Toms, Summa Theologiæ, 3, q. 65, a. 3, c.: Leona XIII izdevums, 12, 60.

Pirmâ nodaïa. Sakramenti, kas ievada kristîgajâ dzîvç

1212

Ar sakramentiem, kas ievada kristîgajâ dzîvç (kristîgâs iniciâcijas sakramenti) - ar Kristîbu, Iestiprinâðanu un Euharistiju - tiek likti pamati visai kristîgajai dzîvei. "Lîdzdalîbai dieviðíajâ dabâ, kuru cilvçkiem devusi Kristus þçlastîba, ir zinâma lîdzîba ar dabiskâs dzîvîbas raðanos, attîstîbu un uzturçðanu. Ar Kristîbu piedzimuði jaunai dzîvei, ticîgie patieðâm tiek Iestiprinâðanas sakramenta stiprinâti un Euharistijâ saòem mûþîgâs dzîvîbas maizi. Tâdçjâdi ar ðiem sakramentiem, kas ievada kristîgajâ dzîvç, viòi saòem arvien vairâk un vairâk dieviðíâs dzîves bagâtîbu un tuvojas mîlestîbas pilnîbai." [3]


1. artikuls. Kristîbas sakraments

1213

Svçtâ Kristîba ir visas kristîgâs dzîves pamats, vârti uz dzîvi Garâ ( vitæ spiritualis ianua ) un durvis, caur kurâm nonâk pie citiem sakramentiem. Ar Kristîbu mçs tiekam atbrîvoti no grçka un atdzimstam kâ Dieva bçrni, mçs kïûstam par Kristus locekïiem, tiekam iekïauti Baznîcâ un esam kïuvuði par lîdzdalîbniekiem tâs sûtîbâ [4] : "Kristîba ir atdzimðanas sakraments caur ûdeni un vârdu." [5]


I. Kâ sauc ðo sakramentu?

1214
628

To sauc par Kristîbu saskaòâ ar galveno ritu, ar kuru ðo sakramentu îsteno: kristît (gr. baptizein ) nozîmç "gremdçt ûdenî", "iegremdçt"; "iegremdçðana" ûdenî simbolizç katehumçna guldîðanu Kristus nâvç, no kurienes viòð iznâk, augðâmceïoties kopâ ar Kristu [6], kâ "jauna radîba" ( 2 Kor 5, 17; Gal 6, 15).

1215
1257

Ðo sakramentu sauc arî par "atdzimðanas un atjaunoðanâs peldi Svçtajâ Garâ" ( Tit 3, 5), jo tas nozîmç un îsteno ðo atdzimðanu no ûdens un Svçtâ Gara, bez kuras "neviens nevar ieiet Dieva valstîbâ" ( 3, 5).

1216
1243

"Ðî pelde tiek saukta par apgaismoðanu, jo tiem, kas saòem ðo [katehçtisko] mâcîbu, gars tiek apgaismots." [7] Kristîbâ saòçmis Vârdu, patieso gaismu, "kas apgaismo ikvienu cilvçku" ( 1, 9), kristîtais, "bûdams apgaismots" [8], ir kïuvis par "gaismas bçrnu" [9] un paðu "gaismu" ( Ef 5, 8):


Kristîba ir "visskaistâkâ un visbrîniðíîgâkâ no Dieva dâvanâm. [..] Mçs saucam to par dâvanu, þçlastîbu, kristîbu, svaidîjumu, apgaismoðanu, neiznîcîbas tçrpu, atdzimðanas peldi, zîmogu un par visu to, kas ir visvçrtîgâkais. Par dâvanu tâdçï, ka to saòem tie, kas nekâ neatnes; par þçlastîbu, jo to pieðíir pat vainîgajiem; par kristîbu, jo grçks ir nogremdçts ûdenî; par svaidîjumu, jo tâ ir svçta un karaliska (tâdi ir tie, kas ir svaidîti); par apgaismoðanu, jo tâ ir apþilbinoða gaisma; par tçrpu, jo tâ apklâj mûsu kaunu; par peldi, jo tâ nomazgâ; par zîmogu, jo tâ mûs sargâ un ir Dieva valdîðanas zîme." [10]


II. Kristîba pestîðanas plânâ


Kristîbas pirmtçli vecajâ derîbâ
1217

Lieldienu nakts liturìijâ, kristîðanas ûdens svçtîðanas laikâ, Baznîca svinîgi piemin lielos pestîðanas vçstures notikumus, kas jau iepriekð attçloja Kristîbas noslçpumu:


"Dievs, Tu ar neredzamu spçku brînumaini darbojies caur saviem sakramentiem un savos darbos mums daudzçjâdi esi atklâjis, ka ûdens ir Kristîbas þçlastîbas nesçjs." [11]

1218
344,694

Kopð pasaules iesâkuma ûdens, ðî pieticîgâ un apbrînojamâ radîba, ir dzîvîbas un auglîbas avots. Svçtie Raksti to redz kâ Dieva Gara "pârklâtu" [12] :


"Dievs, Tu ar savu Garu, kas pâr ûdeòiem lidinâjâs jau pasaules sâkumâ, jau tad devi ûdenim svçtdarîtâju spçku." [13]

1219
701,845

Noasa ðíirstâ Baznîca ir saskatîjusi pirmtçlu pestîðanai caur Kristîbu. Patieðâm, pateicoties tam, "nedaudzi, tas ir, astoòas dvçseles, tika izglâbtas caur ûdeni" ( 1 Pçt 3, 20):


"Tu, pat ûdens plûdus sûtot, esi vçstîjis atdzimðanas Kristîbu, jo plûdos grçkam bija jâmirst, lai piedzimtu tikums." [14]

1220
1010

Ja avota ûdens simbolizç dzîvîbu, tad jûras ûdens ir nâves simbols. Lûk, kâpçc tas varçja atveidot krusta noslçpumu. Ðîs simbolikas dçï Kristîba nozîmç kopîbu ar Kristus nâvi.

1221

Îpaðâ veidâ atbrîvoðanu, kuru sniedz Kristîba, sludina Sarkanâs jûras pârieðana - patiesâ Izraçïa tautas atbrîvoðana no Çìiptes verdzîbas:


"Tu Âbrahama bçrniem liki pâriet Sarkano jûru, lai no faraona kalpîbas atbrîvotâ tauta bûtu kristîto pirmtçls." [15]

1222

Visbeidzot - Kristîbas pirmtçls ir Jordânas upes ðíçrsoðana, kâ rezultâtâ Dieva tauta saòem zemes dâvanu - mûþîgâs dzîves attçlu -, kas tika apsolîta Âbrahama pçcnâcçjiem. Ðî svçtlaimîgâ mantojuma apsolîjums piepildâs jaunajâ derîbâ.


Kristus kristîba
1223
232

Visi vecâs derîbas pirmtçli tiek piepildîti Kristû Jçzû. Viòð uzsâk savu dzîvi atklâtîbâ pçc tam, kad bija saòçmis Kristîbu no sv. Jâòa Kristîtâja Jordânas upç [16], un pçc savas augðâmcelðanâs Viòð uzdod apustuïiem ðâdu sûtîbu: "Ejiet un mâciet visas tautas, kristîdami tâs Tçva un Dçla, un Svçtâ Gara vârdâ un mâcîdami tâs pildît visu, ko es jums esmu pavçlçjis." ( Mt 28, 19-20) [17]

1224
536

Mûsu Kungs labprâtîgi ir pakïâvis sevi sv. Jâòa Kristîbai, kura domâta grçciniekiem, lai "izpildîtu visu taisnîbu". [18] Ðâdâ veidâ Jçzus parâdîja, ka ir atteicies no sevis. [19] Gars, kas lidinâjâs pâr pirmâs radîtâs pasaules ûdeòiem, tad nonâca uz Kristu, uzsâkot jauno radîbu, un Tçvs atklâja Jçzu kâ savu mîïoto Dçlu. [20]

1225
766

Savâ Pashâ Kristus visiem cilvçkiem atvçra Kristîbas avotu. Patieðâm, Viòð jau bija runâjis par savâm cieðanâm, kuras Viòam jâizcieð Jeruzalemç, kâ par kâdu "Kristîbu", ar kuru Viòam jâtiek kristîtam. [21] Asinis un ûdens, kas iztecçja no krustâ sistâ Jçzus pârdurtâ sâna [22], ir Kristîbas un Euharistijas - jaunâs dzîves sakramentu - attçli [23] : kopð ðî brîþa ir iespçjams piedzimt "no ûdens un no Gara", lai ieietu Dieva valstîbâ ( 3, 5).


"Redzi, kur tu esi kristîts, no kurienes gan nâk Kristîba, ja ne no Kristus krusta, no Kristus nâves. Tajâ ir viss noslçpums: Viòð ir cietis par tevi. Tu esi atpirkts Viòâ, Viòâ tu esi izpestîts." [24]


Kristîba Baznîcâ
1226
849

Kopð Vasarsvçtku dienas Baznîca ir svinçjusi un pieðíîrusi svçto Kristîbu. Patieðâm, sv. Pçteris viòa sprediíoðanas aizkustinâtajam pûlim sludina: "Atgriezieties no grçkiem [..], un ikviens no jums lai pieòem Kristîbu Jçzus Kristus vârdâ jûsu grçku piedoðanai, un jûs saòemsiet Svçtâ Gara dâvanu." ( Apd 2, 38) Apustuïi un viòu lîdzstrâdnieki dâvâ Kristîbu katram, kas tic uz Jçzu: jûdiem, dievbijîgajiem, pagâniem. [25] Kristîba vienmçr ir saistîta ar ticîbu: "Tici Kungam Jçzum un bûsi izpestîts gan tu, gan tavs nams," pasludina sv. Pâvils Filipu cietumsargam. Stâstîjums turpinâs: "Tûdaï pieòçma Kristîbu viòð pats un visi viòa ïaudis." ( Apd 16, 31-33)

1227
790

Saskaòâ ar sv. apustuïa Pâvila sacîto, Kristîbâ ticîgais ir vienots ar Kristus nâvi, viòð tiek guldîts kapâ un augðâmceïas kopâ ar Kristu:


"Vai jûs nezinât, ka mçs visi, kas esam kristîti Kristû Jçzû, esam kristîti Viòa nâvç? Kristîbâ mçs lîdz ar Viòu esam apbedîti nâvei, lai arî mçs ieietu jaunâ dzîvç, tâpat kâ Kristus ir uzmodinâts no miroòiem ar Tçva godîbas spçku." ( Rom 6, 3-4) [26]


Kristîtie ir "ietçrpti Kristû". [27] Pateicoties Svçtajam Garam, Kristîba ir pelde, kas ðíîstî, svçtdara un attaisno. [28]

1228

Kristîba tâtad ir ûdens pelde, kurâ Dieva Vârda "neiznîcîgâ sçkla" atdzîvina. [29] Sv. Augustîns par Kristîbu sacîjis: "Vârds savienojas ar materiâlo elementu, un tâ rodas sakraments." [30]


III. Kâ tiek svinçts Kristîbas sakraments?


Ievadîðana kristîgajâ dzîvç
1229

Jau kopð apustuïu laikiem cilvçks kïûst par kristieti, pamazâm ejot cauri daþâdiem posmiem, kas ievada kristîgajâ dzîvç. Ðo ceïu var noiet âtri vai lçni. Tajâ vienmçr bûs ietverti vairâki bûtiski elementi: Vârda sludinâðana, Evaòìçlija pieòemðana, kâ rezultâtâ notiek atgrieðanâs, ticîbas apliecinâjums, Kristîba, Svçtâ Gara nonâkðana, Euharistijas pieòemðana.

1230
1248

Gadsimtu gaitâ ðî ievadîðana kristîgajâ dzîvç ir daudz mainîjusies atkarîbâ no apstâkïiem. Pirmajos Baznîcas gadsimtos tâ bija stipri izvçrsta un ietvçra garu katehumenâta laika posmu, kam sekoja sagatavoðanâs riti, kas liturìiski nosprauda katehumçna sagatavoðanas ceïu un kas noslçdzâs ar kristîgâs iniciâcijas sakramentu svinçðanu.

1231
13

Tur, kur bçrnu kristîðana ir kïuvusi par ierastu ðî sakramenta svinçðanas formu, tur ðî svinçðana ir kïuvusi par vienu vienîgu aktu, kas ietver sevî saîsinâtâ veidâ sagatavoðanâs posmus, kas nepiecieðami ievadîðanai kristîgajâ dzîvç. Jau pati par sevi bçrnu kristîðana prasa pçckristîbu katehumenâtu. Runa nav tikai par to, ka pçc kristîðanas vajadzîga izglîtoðana, bet arî par Kristîbas þçlastîbas uzplaukuma nepiecieðamîbu, personai pieaugot. Te katehismam ir îpaða vieta.

1232
1204

Vatikâna II koncils latîòu rita Baznîcâ atjaunoja "pieauguðo katehumenâtu, kurð sastâv no vairâkiem posmiem". [31] Tâ riti atrodami Ordo initiationis christianum adultorum (1972. g.). Bez tam Koncils ir atïâvis "lîdzâs elementiem, kas saskaòâ ar kristîgo tradîciju pieder pie ievadîðanas kristîgajâ dzîvç", misiju zemçs izmantot arî "citus ievadîðanas elementus [..], kuri tiek pieòemti katrâ tautâ, atbilstoði tam, kâ tos var piemçrot kristîgajam ritam". [32]

1233
1290

Tâtad ðodien visâs latîòu un austrumu rita liturìijâs pieauguðo ievadîðana kristîgajâ dzîvç sâkas ar viòu ieieðanu katehumenâtâ, lai savu kulminâciju tâ sasniegtu vienâ kopçjâ trîs sakramentu - Kristîbas, Iestiprinâðanas un Euharistijas - svinçðanâ. [33] Austrumu ritos bçrnu ievadîðana kristîgajâ dzîvç sâkas ar Kristîbu, kurai tûlît pat seko Iestiprinâðana un Euharistija. Turpretim romieðu ritâ tâ turpinâs vairâku gadu katehçzç, lai pçc tam noslçgtos ar Iestiprinâðanu un Euharistiju, kas ir viòu kristîgâs iniciâcijas virsotne. [34]


Ieieðana svinçðanas noslçpumâ (mistagoìija)
1234

Kristîbas sakramenta jçga un þçlastîba skaidri atklâjas tâ svinçðanas ritos. Ticîgie ar lielu uzmanîbu seko lîdzi ðîs svinçðanas þestiem un vârdiem. Tâdâ veidâ viòi tiek ievadîti bagâtîbâs, kuras ðis sakraments nozîmç un îsteno katrâ jaunkristîtajâ.

1235
617
2157

Krusta zîme liturìiskâs svinçðanas sâkumâ uzliek Kristus zîmogu cilvçkam, kurð kïûs Viòam piederîgs, un tâ nozîmç pestîðanas þçlastîbu, kuru Kristus mums ir ieguvis ar savu Krustu.

1236
1122

Dieva Vârda sludinâðana apgaismo Kristîbu kandidâtus un svçtsapulci ar Atklâsmes patiesîbu un dod ierosmi ticîbas atbildei, kas nav ðíirama no Kristîbas. Patieðâm, Kristîba îpaðâ veidâ ir "ticîbas sakraments", jo tâ ir sakramentâlâ ieieðana ticîbas dzîvç.

1237
1673
189

Tâ kâ Kristîba nozîmç atbrîvoðanos no grçka un no grçka izraisîtâja - velna, pâr kandidâtu tiek izrunâta viena vai vairâkas eksorcisma lûgðanas. Viòð tiek svaidîts ar katehumçnu eïïu, vai arî celebrants pats uzliek viòam roku, un viòð skaïi izsaka savu atteikðanos no sâtana. Ðâdi sagatavots, viòð var apliecinât Baznîcas ticîbu, kurai viòð tiks "uzticçts" ar Kristîbu. [35]

1238
1217

Tad ar epiklçzes lûgðanu tiek svçtîts kristîðanas ûdens (tas tiek izdarîts vai nu paðâ svinçðanas brîdî, vai nu Lieldienu naktî). Baznîca lûdz Dievam, lai caur Viòa Dçlu Svçtâ Gara spçks nonâk ðajâ ûdenî, lai tie, kas tajâ tiks kristîti, piedzimtu "no ûdens un Svçtâ Gara" ( 3, 5).

1239
1214

Tad seko sakramenta bûtiskais rits - pati Kristîba, kas nozîmç un îsteno to, ka cilvçks nomirst grçkam un ieiet Vissvçtâs Trîsvienîbas dzîvç, vienojoties ar Kristu Viòa Lieldienu noslçpumâ. Visizteiksmîgâk Kristîba tiek îstenota, kandidâtu trîs reizes iegremdçjot kristîðanas ûdenî. Taèu kopð senatnes Kristîba tâpat var tikt pieðíirta, lejot ûdeni trîs reizes uz kristâmâ galvas.

1240

Latîòu Baznîcâ ðo trîskârtçjo iegremdçðanu pavada kalpotâja vârdi: "N., es tevi kristîju Dieva Tçva un Dçla, un Svçtâ Gara vârdâ." Austrumu liturìijâs katehumçns pagrieþas ar seju pret austrumiem, un priesteris saka: "Dieva kalps N. tiek kristîts Dieva Tçva un Dçla, un Svçtâ Gara vârdâ." Un, piesaucot katru Vissvçtâs Trîsvienîbas Personu, viòð jaunkristîto iegremdç un izceï no ûdens.

1241
1294,1574
783

Svaidîðana ar svçto hrizmu, bîskapa svçtîtu smarþîgo eïïu, nozîmç Svçtâ Gara dâvâðanu jaunkristîtajam. Viòð ir kïuvis par kristieti, tas ir, Svçtâ Gara "svaidîto", iekïautu Kristû, kurð ir svaidîts par priesteri, pravieti un karali. [36]

1242
1291

Austrumu Baznîcas liturìijâ pçckristîbu svaidîðana ir Hrizmâcijas (Iestiprinâðanas) sakraments. Romas liturìijâ tâ vçstî par otro svçtâs hrizmas svaidîjumu, kuru pieðíirs bîskaps - Iestiprinâðanas sakramentu, kas "nostiprina" un pabeidz svaidîðanu, kas tiek sniegta Kristîbâ.

1243
1216

Baltais apìçrbs simbolizç, ka kristîtais ir "ietçrpts Kristû" [37] : viòð ir augðâmcçlies ar Kristu. Svece, aizdedzinâta ar Lieldienu sveces liesmu, nozîmç, ka Kristus ir apgaismojis jaunkristîto. Kristîtie Kristû ir "pasaules gaisma" ( Mt 5, 14). [38]

2769

Tagad jaunkristîtais ir Dieva bçrns vienîgajâ Dçlâ. Viòð var teikt Dieva bçrnu lûgðanu: Tçvs mûsu.

1244
1292

Pirmâ euharistiskâ Komûnija. Kïuvis par Dieva bçrnu, ietçrpies kâzu tçrpâ, jaunkristîtais drîkst piedalîties "Jçra kâzu mielastâ" un saòemt jaunâs dzîves barîbu: Kristus Miesu un Asinis. Austrumu Baznîcu atmiòâ ir dzîva apziòa par kristîgâs iniciâcijas vienotîbu, jo svçtâ Komûnija tiek sniegta visiem jaunkristîtajiem un iestiprinâtajiem, arî maziem bçrniem, atceroties Kunga vârdus: "Ïaujiet bçrniem nâkt pie manis! Neaizturiet viòus!" ( Mk 10, 14) Latîòu Baznîca, kas svçto Komûniju ïauj pieòemt tiem, kas sasnieguði prâta vecumu, Kristîbas atvçrtîbu uz Euharistiju izsaka, nesot pie altâra jaunkristîto bçrnu, lai tur lûgtos lûgðanu Tçvs mûsu.

1245

Kristîbas svinçðana tiek noslçgta ar svinîgo svçtîbu. Kad tiek kristîti jaundzimuðie, îpaða vieta ir mâtes svçtîðanai.


IV. Kas var saòemt Kristîbu?

1246

"Ikviens cilvçks, kas vçl nav kristîts, un tikai viòð, ir tiesîgs saòemt Kristîbu." [39]


Pieauguðo kristîba
1247

Kopð Baznîcas iesâkumiem pieauguðo kristîðana visbieþâk ir sastopama tur, kur Evaòìçlija sludinâðana ir tikko sâkusies. Katehumenâts (sagatavoðanâs Kristîbai) tad ieòem svarîgu vietu. Katehumenâtam, kas ievada ticîbâ un kristîgajâ dzîvç, ir jâsagatavo cilvçks Dieva dâvanas saòemðanai Kristîbâ, Iestiprinâðanâ un Euharistijâ.

1248
1230

Katehumenâta jeb katehumçnu izglîtoðanas mçríis ir dot cilvçkiem iespçju sasniegt savas atgrieðanâs un ticîbas briedumu, tâdâ veidâ atbildot Dieva iniciatîvai kâdâ konkrçtâ Baznîcas kopienâ. Runa ir par audzinâðanu "vispusîgai un pilnîgai kristîgajai dzîvei", kas "vieno mâcekïus ar savu Skolotâju Kristu. Katehumçnus tâtad jâievada pestîðanas noslçpumos un evaòìçliskâs dzîves praksç ar svçtajiem ritiem, kuri tiek secîgi svinçti noteiktajos laika posmos, Dieva tautas ticîbas, liturìijas un mîlestîbas dzîvç". [40]

1249
1259

Katehumçni "jau ir vienoti ar Baznîcu, viòi jau pieder Kristus namam, un nereti viòi jau dzîvo ticîbas, cerîbas un mîlestîbas dzîvi". [41] "Mâte Baznîca viòus jau uzòem kâ savçjos savâ mîlestîbâ, rûpçdamâs par viòiem." [42]


Bçrnu kristîðana
1250
403
1996

Piedzimstot ar cilvçcisko dabu, kas ir kritusi un pirmgrçka aptraipîta, arî bçrniem ir vajadzîga jaunâ piedzimðana Kristîbâ [43], lai tie tiktu atbrîvoti no tumsas varas un ievesti Dieva bçrnu brîvîbas valstîbâ [44], kurâ tiek aicinâti visi cilvçki. Pestîðanas þçlastîba kâ nepelnîta dâvana îpaði izpauþas bçrnu kristîðanâ. Ja Baznîca un vecâki neïautu bçrniem saòemt Kristîbu tûlît pçc viòu dzimðanas, tad tie atòemtu viòiem nepârvçrtçjamo þçlastîbu kïût par Dieva bçrniem. [45]

1251

Kristieðiem, kuriem ir bçrni, jâapzinâs, ka ðî pieeja atbilst arî viòu lomai kâ Dieva uzticçtâs dzîvîbas uzturçtâjiem. [46]

1252

Prakse kristît mazus bçrnus ir Baznîcas tradîcija jau kopð vissenâkajiem laikiem. Skaidras liecîbas par to atrodamas no 2. gadsimta. Taèu ïoti iespçjams, ka kopð apustuïu sludinâðanas sâkuma, kad veseli "nami" saòçma Kristîbu [47], kristîti tikuði arî bçrni. [48]


Ticîba un kristîba
1253
1123
168

Kristîba ir ticîbas sakraments. [49] Taèu ticîbai vajadzîga ticîgo kopiena. Katrs ticîgais ticçt var vienîgi Baznîcas ticîbas kontekstâ. Ticîba, kas nepiecieðama, lai saòemtu Kristîbu, vçl nav pilnîga un nobriedusi ticîba, bet gan tâs iesâkums, kuru ticîgais ir aicinâts attîstît. Katehumçnam vai viòa krusttçvam jautâ: "Ko tu lûdz Dieva Baznîcai?" Un viòð atbild: "Ticîbu."

1254
2101

Visu kristîto ticîbai: vai tie bûtu bçrni vai pieauguðie, pçc Kristîbas jâpieaug. Tieði ðî iemesla dçï Baznîca katru gadu Lieldienu naktî svin Kristîbas solîjumu atjaunoðanu. Sagatavoðana Kristîbai aizved tikai lîdz jaunâs dzîves slieksnim. Kristîba ir jaunâs dzîves avots Kristû, no kura izplûst visa kristîgâ dzîve.

1255
1311

Lai Kristîbas þçlastîba varçtu attîstîties, svarîga ir vecâku palîdzîba. Tâds ir arî krusttçva vai krustmâtes uzdevums, kuriem jâbût stiprai ticîbai, kâ arî spçjîgiem un gataviem palîdzçt jaunkristîtajam - bçrnam vai pieauguðajam, viòa kristîgâs dzîves ceïâ. [50] Viòu uzdevums ir patiess ekleziâls pienâkums (lat. officium [51] ). Visa Baznîcas kopiena ir savâ ziòâ atbildîga par Kristîbâ saòemtâs þçlastîbas uzplaukumu un saglabâðanu.


V. Kas var kristît?

1256
1239,1240
1752

Kristîbas sakramenta parastais liturìiskais kalpotâjs ir bîskaps vai priesteris, bet latîòu Baznîcâ - arî diakons. [52] Nepiecieðamîbas gadîjumâ ikviens cilvçks, pat nekristîts, ja tam ir vajadzîgais nodoms, var kristît [53], lietojot Kristîbas trîsvienîgo formulu. Vajadzîgais nodoms nozîmç gribu darît to, ko kristîdama dara Baznîca. Pamatu ðâdai iespçjamîbai Baznîca saskata Dieva gribâ sniegt visiem pestîðanu [54] un tajâ, ka Kristîba ir nepiecieðama pestîðanai. [55]


VI. Kristîbas nepiecieðamîba

1257
1129
161,846

Kungs pats apgalvo, ka Kristîba ir nepiecieðama pestîðanai. [56] Tâpçc Viòð deva rîkojumu saviem mâcekïiem sludinât Evaòìçliju un kristît visas tautas. [57] Kristîba ir nepiecieðama to pestîðanai, kam ir sludinâts Evaòìçlijs un kam ir bijusi iespçja lûgt ðo sakramentu. [58] Baznîca nepazîst citu lîdzekli, kâ vien Kristîbu, lai nodroðinâtu ieieðanu mûþîgajâ svçtlaimç: lûk, kâpçc tâ sargâs atstât novârtâ sûtîbu, kuru tâ saòçmusi no Kunga, - dot iespçju "atdzimt no ûdens un Svçtâ Gara" visiem tiem, kas var tikt kristîti. Dievs ir saistîjis pestîðanu ar sakramentu, bet Viòð pats nav saistîts ar ðiem sakramentiem.

1258
2473

Baznîca vienmçr ir saglabâjusi stingru pârliecîbu, ka tie, kas tiek nonâvçti ticîbas dçï, nesaòçmuði Kristîbu, tiek kristîti caur savu nâvi Kristum un ar Kristu. Ðî Kristîba ar asinîm, tâpat vçlçðanâs saòemt Kristîbu, nes Kristîbas augïus, nebûdama sakraments.

1259
1249

Ja katehumçni mirst pirms Kristîbas saòemðanas, tad viòu skaidri izteiktâ vçlme ðo sakramentu saòemt kopâ ar viòu grçku noþçlu un mîlestîbu nodroðina tiem pestîðanu, kuru viòi nevarçja saòemt ar sakramentu.

1260
848

"Tâ kâ Kristus ir miris par visiem un tâ kâ cilvçka galîgais aicinâjums îstenîbâ ir viens, proti, dieviðís, mums jâpieòem, ka Svçtais Gars tâdâ veidâ, kâdu pazîst Dievs, dâvâ visiem iespçju bût lîdzdalîgiem Lieldienu noslçpumâ." [59] Ikviens cilvçks, kas, nepazîdams Kristus Evaòìçliju un Viòa Baznîcu, meklç patiesîbu un pilda Dieva gribu tâdâ veidâ, kâ viòð to pazîst, var tikt pestîts. Varam pieòemt, ka ðie cilvçki bûtu izteikuði savu vçlmi saòemt Kristîbu, ja vien bûtu zinâjuði, ka tâ nepiecieðama.

1261
1250

Ja bçrni mirst, nesaòçmuði Kristîbu, Baznîcai neatliek nekas cits, kâ uzticçt viòus Dieva þçlsirdîbai, kâ viòa to dara ðo bçrnu apbedîðanas rituâlâ. Patieðâm, Dieva lielâ þçlsirdîba, "kurð grib, lai visi cilvçki bûtu atpestîti" ( 1 Tim 2, 4), un Jçzus maigums pret bçrniem, kas lika Viòam sacît: "Ïaujiet bçrniem nâkt pie manis! Neaizturiet viòus!" ( Mk 10, 14), ïauj mums cerçt, ka pastâv pestîðanas ceïð bçrniem, kas miruði nekristîti. Un tâdçï vçl jo vairâk Baznîca mudina neliegt maziem bçrniem nâkt pie Kristus caur svçtâs Kristîbas dâvanu.


VII. Kristîbas þçlastîba

1262
1234

Tas, kâdas sekas ir Kristîbai, tiek izteikts ar Kristîbas sakramenta rita elementiem, kas ir sajûtâm uztverami. Iegremdçðana ûdenî ir saistîta gan ar nâves un ðíîstîðanas simboliku, gan ar atdzimðanas un atjaunotnes simboliku. Tâdçjâdi divas galvenâs pârmaiòas, kas notiek Kristîbas rezultâtâ, ir ðíîstîðanâs no grçkiem un jaunâ piedzimðana Svçtajâ Garâ. [60]


Grçku atlaiðanai...
1263
977
1425

Ar Kristîbu visi grçki tiek atlaisti: pirmgrçks un visi personiskie grçki, kâ arî viss sods, kas pienâkas par grçkiem. [61] Patieðâm, tajos cilvçkos, kuri ir atdzimuði no jauna, nepaliek nekâ, kas tos kavçtu ieiet Dieva valstîbâ: ne Âdama grçks, ne personiskais grçks, ne arî grçka sekas, no kurâm vissmagâkâ ir atðíirtîba no Dieva.

1264
976,2514
1426
405

Tomçr kristîtajâ cilvçkâ paliek daþas grçka laicîgâs sekas, tâdas kâ cieðanas, slimîba, nâve, paðai dzîvîbai piemîtoðais trauslums, rakstura nepilnîbas utt., kâ arî nosliece uz grçku, ko Tradîcija sauc par iekâri (lat. concupiscentia ) jeb, tçlaini izsakoties, par grçka degli (lat. fomes peccati ): iekâre, "kas atstâta, lai mûs pârbaudîtu cîòâs, nav spçjîga kaitçt tiem, kas, tai nepiekrizdami, vîriðíîgi pretojas ar Jçzus Kristus þçlastîbu. Vçl vairâk, "laurus saòem tad, ja likumîgi cînîjies" ( 2 Tim 2, 5)" [62].


"Jaunâ radîba"
1265
505
460

Kristîba ne tikai ðíîstî no visiem grçkiem, tâ jaunkristîto dara arî par "jaunu radîbu" [63], par Dieva pieòemto bçrnu [64], kurð ir darîts par "dieviðíâs dabas lîdzdalîbnieku" [65], par Kristus locekli [66] un par Viòa lîdzmantinieku [67], par Svçtâ Gara templi [68].

1266
1992

Vissvçtâ Trîsvienîba pieðíir kristîtajam svçtdaroðo þçlastîbu, attaisnoðanas þçlastîbu, kas:

1812

- dara viòu spçjîgu ticçt uz Dievu, cerçt uz Viòu un mîlçt Viòu ar dieviðíajiem tikumiem ;

1831

- dod viòam spçju dzîvot un rîkoties Svçtâ Gara vadîbâ, pateicoties Svçtâ Gara dâvanâm ;

1810

- ïauj viòam pieaugt labajâ, pateicoties morâlajiem tikumiem.


Tâdçjâdi viss kristieða pârdabiskâs dzîves organisms sakòojas svçtajâ Kristîbâ.


Iekïauti Baznîcâ, Kristus Miesâ
1267
782

Kristîba mûs dara par Kristus Miesas locekïiem. "Tâpçc [..] mçs savstarpçji esam locekïi." ( Ef 4, 25) Kristîba iekïauj Baznîcâ. No kristîbas ûdens avotiem dzimst vienîgâ jaunâs derîbas Dieva tauta, kas sniedzas pâri visâm dabiskajâm vai cilvçciskajâm nâciju, kultûru, rasu un dzimumu robeþâm: "Jo mçs vienâ Garâ [..] esam ar Kristîbu apvienoti vienâ miesâ." ( 1 Kor 12, 13)

1268
1141
784

Kristîtie ir kïuvuði par "dzîviem akmeòiem", lai veidotu "garîgu celtni, lai kïûtu par svçto priesterîbu" ( 1 Pçt 2, 5). Saòçmuði Kristîbu, viòi kïûst lîdzdalîgi Kristus priesterîbâ, Viòa pravietiskajâ un karaliskajâ sûtîbâ, viòi ir "izredzçta tauta, karaliskâ priesterîba, svçta tauta, îpaðumâ iegûtie ïaudis", "lai sludinâtu Tâ varenos darbus, kas [..] [viòus] no tumsas ir aicinâjis savâ brîniðíajâ gaismâ" ( 1 Pçt 2, 9). Kristîba dâvâ lîdzdalîbu ticîgo kopçjâ priesterîbâ.

1269
871

Kïuvis par Baznîcas locekli, kristîtais vairs nepieder sev [69], bet Tam, kurð ir miris un augðâmcçlies par mums. [70] No ðî brîþa viòð ir aicinâts pakïauties citiem [71], tiem kalpot [72] Baznîcas kopîbâ, kâ arî bût "paklausîgam un pakïâvîgam" Baznîcas vadîtâjiem [73] un izturçties pret tiem ar cieòu un mîlestîbu [74]. Kristîba nosaka atbildîbu un pienâkumus, kâ arî tiesîbas Baznîcas klçpî: saòemt sakramentus, Dieva Vârda uzturu un cita veida garîgo palîdzîbu, ko sniedz Baznîca. [75]

1270
2472

Kristîtajiem, kas "[ar Kristîbu] atdzimuði par Dieva bçrniem, ir pienâkums apliecinât cilvçku priekðâ ticîbu, kuru caur Baznîcu viòi saòçmuði no Dieva" [76], un piedalîties apustuliskajâ un misionârajâ Dieva tautas darbîbâ. [77]


Kristieðu vienîbas sakramentâlâ saikne
1271
818,838

Kristîba veido pamatu vienotîbai starp visiem kristieðiem - arî ar tiem, kas vçl nav pilnîgâ vienotîbâ ar katolisko Baznîcu: "Jo tie, kuri tic uz Kristu un ir saòçmuði patiesu un derîgu Kristîbu, atrodas zinâmâ, kaut arî nepilnîgâ, vienotîbâ ar katolisko Baznîcu. [..] Attaisnoti ar Kristîbâ saòemto ticîbu, iekïauti Kristû, viòi taisnîgi nes kristieða vârdu, un katoliskâs Baznîcas bçrni gluþi pamatoti viòus atzîst par brâïiem Kungâ." [78] "Tâtad Kristîba rada sakramentâlo vienîbas saikni, kas pastâv starp tiem, kuri atdzimuði caur Kristîbu." [79]


Neizdzçðams garîgais zîmogs
1272
1121

Kristîtais, ar Kristîbu iekïauts Kristû, ir kïuvis Viòam lîdzîgs. [80] Kristîba iezîmç kristieti ar neizdzçðamu garîgo zîmogu (lat. character ), kas apliecina piederîbu Kristum. Ðo zîmogu nevar izdzçst nekâds grçks, pat tad, ja grçks traucç Kristîbai nest pestîðanas augïus. [81] Kristîbu pieðíir tikai vienreiz un uz visiem laikiem, tâ nevar tikt atkârtota.

1273
1070

Ticîgie, ar Kristîbu iekïauti Baznîcâ, ir saòçmuði sakramentâlo zîmogu, kas tos iesvçtî kristieðu reliìiskajam kultam. [82] Kristîbu zîmogs dara kristieðus spçjîgus kalpot Dievam un uzliek viòiem par pienâkumu to darît, dzîvi lîdzdarbojoties Baznîcas svçtajâ liturìijâ, kâ arî pildot savu Kristîbâ saòemto priesterisko sûtîbu, liecinot ar svçtu dzîvi un aktîvu mîlestîbu. [83]

1274
197
2016

"Kunga zîmogs" [84] (lat. Dominicus character ) ir zîmogs, ar kuru Svçtais Gars mûs iezîmçjis "atpestîðanas dienai" ( Ef 4, 30) [85]. "Kristîba ir mûþîgâs dzîves zîmogs." [86] Ticîgais, kurð bûs "saglabâjis ðo zîmogu" lîdz galam, tas ir, kurð bûs palicis uzticîgs savas Kristîbas prasîbâm, varçs aiziet, "ar ticîbas zîmi" [87] apzîmogots, savas Kristîbas ticîbâ, gaidot svçtlaimîgo Dieva skatîðanu - ticîbas piepildîjumu - un cerot uz augðâmcelðanos.


Kopsavilkums

1275

Ievadîðana kristîgajâ dzîvç tiek îstenota ar triju sakramentu kopumu: Kristîbu, kas ir jaunâs dzîves sâkums; Iestiprinâðanu, kurâ tâ tiek nostiprinâta; un Euharistiju, kas uztur mâcekli ar Kristus Miesu un Asinîm, lai viòð tiktu pârveidots Kristû.

1276

"Tâpçc ejiet un mâciet visas tautas, kristîdami tâs Tçva un Dçla, un Svçtâ Gara vârdâ un mâcîdami tâs pildît visu, ko es jums esmu pavçlçjis." ( Mt 28, 19-20)

1277

Kristîba ir piedzimðana jaunajai dzîvei Kristû. Saskaòâ ar Kunga gribu - tâ ir nepiecieðama pestîðanai, tâpat kâ pati Baznîca, kurâ Kristîba cilvçku ieved.

1278

Kristîbâ bûtiskais rits ir kristâmâ iegremdçðana ûdenî vai ûdens uzlieðana uz viòa galvas, piesaucot Vissvçto Trîsvienîbu, tas ir, Tçvu un Dçlu, un Svçto Garu.

1279

Kristîbas auglis jeb þçlastîba ir bagâta realitâte, kas sevî ietver pirmgrçka un visu personisko grçku atlaiðanu, piedzimðanu jaunai dzîvei, ar kuru cilvçks kïûst par Tçva pieòemto bçrnu, Kristus Miesas locekli un Svçtâ Gara templi. Tâdçï, pieòemot ðo sakramentu, kristîtais tiek iekïauts Baznîcâ, Kristus Miesâ, un kïûst lîdzdalîgs Kristus priesterîbâ.

1280

Kristîba atstâj dvçselç neizdzçðamu garîgu zîmogu (lat. character ), kas veltî kristîto kristieðu reliìijas kultam. Ðî zîmoga dçï Kristîba nevar tikt atkârtota. [88]

1281

Tie, kas tikuði nonâvçti ticîbas dçï, katehumçni un visi cilvçki, kas, þçlastîbas vadîti, nepazîdami Baznîcu, vaïsirdîgi meklç Dievu un cenðas pildît Viòa gribu, tiek pestîti arî tad, ja nav saòçmuði Kristîbu. [89]

1282

Kopð vissenâkajiem laikiem Kristîbu pieðíîra bçrniem, jo Kristîba ir þçlastîba un Dieva dâvana, kas tiek pieðíirta bez cilvçka nopelniem; bçrni tiek kristîti Baznîcas ticîbâ. Ieieðana kristîgajâ dzîvç paver ceïu uz patiesu brîvîbu.

1283

Attiecîbâ uz bçrniem, kas miruði nekristîti, Baznîcas liturìija aicina mûs uzticçties dieviðíajai þçlsirdîbai un lûgties par ðo bçrnu pestîðanu.

1284

Nepiecieðamîbas gadîjumâ kristît var ikviens cilvçks, ja tikai viòam ir nodoms darît to, ko dara Baznîca, un ja viòð uzlej ûdeni uz kristâmâ galvas, sakot: "Es tevi kristîju Dieva Tçva un Dçla, un Svçtâ Gara vârdâ."


2. artikuls. Iestiprinâðanas sakraments

1285

Kopâ ar Kristîbu un Euharistiju Iestiprinâðanas sakraments veido kristîgâs iniciâcijas sakramentu vienîbu. Tâ ir jâsaglabâ. Tâdçï ticîgajiem ir jâizskaidro tas, ka Iestiprinâðanas sakramenta saòemðana ir nepiecieðama, lai Kristîbas þçlastîba sasniegtu savu pilnîbu. [90] Patieðâm, "kristîtie ar Iestiprinâðanas sakramentu ir pilnîgâk saistîti ar Baznîcu, viòi tiek bagâtinâti ar îpaðu Svçtâ Gara spçku, un tâdçï no viòiem kâ no îstiem Kristus lieciniekiem tiek stingrâk prasîts izplatît un aizstâvçt savu ticîbu ar vârdiem un darbiem". [91]


I. Iestiprinâðana pestîðanas plânâ

1286
702,716

Vecajâ Derîbâ pravieði sludinâja, ka Kunga Gars nonâks pâr gaidîto Mesiju [92], lai Viòð varçtu pildît savu sûtîbu, kas nes pestîðanu. [93] Svçtâ Gara nonâkðana pâr Jçzu, kad Viòð saòçma Kristîbu no Jâòa, bija zîme tam, ka Viòð ir Tas, kam jânâk, ka Viòð ir Mesija, Dieva Dçls. [94] Tâdçï Viòð bija ieòemts no Svçtâ Gara, visa Viòa dzîve un sûtîba bija pilnîgâ vienotîbâ ar Svçto Garu, kuru Tçvs Viòam dod "bez mçra" ( 3, 34).

1287
739

Taèu ðî Gara pilnîba nedrîkstçja palikt vienîgi par Mesijas îpaðumu, tâ bija jâpieðíir visai mesiâniskajai tautai. [95] Kristus vairâkkârt apsolîja ðo Gara nonâkðanu [96], un ðo apsolîjumu Viòð vispirms îstenoja Lieldienâs [97], bet pçc tam - visspilgtâkajâ veidâ - Vasarsvçtku dienâ. [98] Svçtâ Gara piepildîti, apustuïi sâka sludinât "Dieva brînumdarbus" ( Apd 2, 11), un Pçteris pasludinâja, ka ðî Gara nonâkðana ir mesiânisko laiku zîme. [99] Tie, kas toreiz ticçja apustuliskajai sludinâðanai un pieòçma Kristîbu, saòçma arî Svçtâ Gara dâvanu. [100]

1288
699

"Kopð [..] ðiem laikiem apustuïi, izpildîdami Kristus gribu, ar roku uzlikðanu jaunkristîtajiem nodeva Svçtâ Gara dâvanu, kas ïauj Kristîbas þçlastîbai sasniegt savu pilnîbu. [101] Lûk, kâpçc Vçstulç ebrejiem mâcîba par Kristîbu un roku uzlikðanu ir viena no pirmajâm kristîgajâm pamâcîbâm. [102] Katoliskâ tradîcija roku uzlikðanu ar pilnâm tiesîbâm atzîst par Iestiprinâðanas sakramenta pirmsâkumiem, ðis sakraments zinâmâ veidâ Baznîcâ nepârtraukti nodod tâlâk Vasarsvçtku þçlastîbu." [103]

1289
695
436
1297

Drîz vien, lai labâk izceltu Svçtâ Gara dâvanas nozîmi, roku uzlikðanai pievienoja svaidîðanu ar smarþîgo eïïu (hrizmu). Ðî svaidîðana atklâj vârda "kristietis" nozîmi. "Kristietis", tas ir "svaidîtais". Ðis vârds cçlies no paða Kristus vârda, jo Viòu "Dievs svaidîja Svçtajâ Garâ" ( Apd 10, 38). Un ðis svaidîðanas rits lîdz pat mûsu dienâm pastâv kâ Austrumos, tâ Rietumos. Ðî iemesla dçï Austrumos ðo sakramentu sauc par Hrizmâciju (svaidîðanu ar hrizmu) jeb mironu ( grieíiski vârds myron nozîmç "hrizma"). Rietumos ðî sakramenta saukðana par Iestiprinâðanu vienlaikus izsaka gan Kristîbas apstiprinâðanu, gan kristîbas þçlastîbas nostiprinâðanu.


Divas tradÎcijas: Austrumu un Rietumu
1290
1233

Pirmajos gadsimtos Iestiprinâðanu parasti pieðíîra kopâ ar Kristîbu tajâ paðâ liturìiskajâ svinçðanâ. Saskaòâ ar sv. Cipriâna vârdiem [104], ðie sakramenti veido vienu "dubultu sakramentu". Arvien bieþâk sastopamâ bçrnu kristîðana jebkurâ gada laikâ, (lauku) draudþu skaita palielinâðanâs, kas veicinâja diecçþu paplaðinâðanos, un vçl citi iemesli darîja neiespçjamu bîskapa klâtbûtni visâs kristîbu svinîbâs. Tâ kâ Rietumos radâs vçlme Kristîbas piepildîjumu rezervçt bîskapam, ðie abi sakramenti tika atdalîti laikâ. Austrumos abi sakramenti palika vienoti, lîdz ar to Iestiprinâðanu pieðíir priesteris, kurð kristî. Taèu viòð to var darît tikai ar mironu (gr. myron ), kuru iesvçtîjis bîskaps. [105]

1291
1242

Kâda Romas Baznîcas paraþa veicinâja Rietumu prakses attîstîbu. Tur bija sastopama divkârða svaidîðana ar svçto hrizmu pçc Kristîbas: vispirms priesteris svaida jaunkristîto, kas iznâk no kristîbu "peldes", bet vçlâk bîskaps pilnveido svaidîðanu, svaidot otrreiz jaunkristîtâ pieri. [106] Priestera izdarîtâ pirmâ svaidîðana ar svçto hrizmu ir palikusi saistîta ar kristîðanas ritu; tâ nozîmç kristîtâ piedalîðanos Kristus pravietiskajâ, priesteriskajâ un karaliskajâ funkcijâ. Ja Kristîba tika pieðíirta pieauguðajam, tad bija tikai viena pçckristîbu svaidîðana: Iestiprinâðanas svaidîðana.

1292
1244

Austrumu Baznîcas prakse vairâk uzsver to, ka ievadîðana kristîgajâ dzîvç ir viens veselums. Latîòu Baznîcas prakse skaidrâk izceï jaunâ kristieða vienotîbu ar savu bîskapu, kas kalpo Baznîcai un nodroðina tâs vienîbu, katoliskumu un apustuliskumu, un - lîdz ar to - saikni ar Kristus Baznîcas apustuliskajiem aizsâkumiem.


II. Iestiprinâðanas zîmes un rits

1293

Runâjot par ðî sakramenta ritu, uzmanîba jâpievçrð svaidîðanas zîmei un tam, ko ðî svaidîðana izsaka un iespieþ: garîgo zîmogu.

695

Svaidîðanai bibliskajâ un antîkajâ simbolikâ ir daudz nozîmju: eïïa ir pârpilnîbas [107] un prieka [108] zîme, tâ ðíîstî (iesvaidîðana pirms un pçc peldes) un dara vingru (atlçtu un cîkstoòu iesvaidîðana); tâ ir izdziedinâðanas zîme, jo tâ dziedç sasitumus un brûces [109] ; un tâ pieðíir skaistuma, veselîbas un spçka mirdzumu.

1294
1152

Visas ðîs ar eïïu veiktâs svaidîðanas nozîmes ir sastopamas sakramentâlajâ dzîvç. Svaidîðana pirms Kristîbas ar katehumçnu eïïu nozîmç ðíîstîðanu un stiprinâðanu; slimnieku svaidîðana izsaka izdziedinâðanu un stiprinâjumu. Svaidîðana ar svçto hrizmu pçc Kristîbas - iestiprinâðanas un ordinâcijas laikâ - ir iesvçtîðanas zîme. Ar Iestiprinâðanu kïûst pilnîgâka kristieðu, tas ir, to, kas ir svaidîti, lîdzdalîba Jçzus Kristus sûtîbâ un Svçtâ Gara pilnîbâ, kurð viòus piepilda, lai visa viòu dzîve dvestu "labo Kristus smarþu". [110]

1295
698

Ar ðo svaidîjumu iestiprinâmais saòem Svçtâ Gara "zîmi", zîmogu. Zîmogs ir personas simbols [111], viòas autoritâtes zîme [112], kura apliecina, ka viòai kas pieder [113] - savâ laikâ karavîrus apzîmogoja ar viòu virsnieka zîmogu, bet vergus - ar viòu saimnieka zîmogu; tas padara autentisku juridisku aktu [114] vai dokumentu [115] un reizçm noteic, ka tas ir slepens. [116]

1296
1121

Pats Jçzus par sevi saka to, ka Viòð ir apzîmogots ar sava Tçva zîmogu. [117] Arî kristietis ir apzîmogots ar zîmogu: "Bet Tas, kurð Kristû mûs nostiprina kopâ ar jums un kurâ mûs ir svaidîjis, ir Dievs. Viòð ir mûs apzîmogojis un atstâjis Gara íîlu mûsu sirdîs." ( 2 Kor 1, 21-22) [118] Ðis Svçtâ Gara zîmogs nozîmç pilnîgu piederîbu Kristum, iesaistîðanos kalpoðanâ Viòam uz mûþiem, kâ arî apsolîjumu sagaidît dieviðío aizsardzîbu lielajâ eshatoloìiskajâ pârbaudîjumâ. [119]


Iestiprinâðanas svinçðana
1297
1183
1241

Svarîgs rituâla brîdis pirms Iestiprinâðanas svinçðanas, kas savâ veidâ ir tâs daïa, - tâ ir svçtâs hrizmas iesvçtîðana. Bîskaps Lielajâ ceturtdienâ, svinot hrizmâlo Misi, iesvçtî svçto hrizmu visai savai diecçzei. Austrumu Baznîcâs ðo iesvçtîðanu var veikt vienîgi patriarhs:


Antiohijas liturìija ðâdi izsaka svçtâs hrizmas (mirona - gr. myron ) iesvçtîðanas epiklçzes lûgðanu: "[Tçvs (...), sûti Svçto Garu] pâr mums un pâr ðo dâvâto eïïu un svçtî to, lai visiem tiem, kuri tiks ar to svaidîti un apzîmogoti, tâ bûtu par svçtu mironu, priesterisku mironu, karalisku eïïu, gaiðu uzvalku, pestîðanas tçrpu, dzîvîbas sargu, garîgu velti, dvçseles un miesas svçtdarîðanu, sirds lîksmi, mûþîgu jaukumu, neatòemamu prieku, neizdzçðamu zîmogu, ticîbas vairogu un nesatriecamu bruòu cepuri pret ikvienu Pretinieka uzbrukumu!" [120]

1298

Kad Iestiprinâðanu svin atseviðíi, nevis kopâ ar Kristîbas sakramentu, kâ tas notiek romieðu ritâ, tad Iestiprinâðanas sakramenta liturìija sâkas ar to, ka tie, kas tiks iestiprinâti, atjauno Kristîbas solîjumus un apliecina savu ticîbu. Tâdçjâdi kïûst skaidrs, ka Iestiprinâðana ir Kristîbas turpinâjums. [121] Kad kristîts tiek pieauguðais, tad viòð Iestiprinâðanu saòem uzreiz un piedalâs Euharistijâ. [122]

1299

Romas ritâ bîskaps izstiepj rokas pâr visiem iestiprinâmajiem kopâ - tas ir þests, kas kopð apustuïu laikiem ir Svçtâ Gara dâvanas zîme. Un tad bîskaps piesauc Svçto Garu, lûdzot Tam nonâkt pâr iestiprinâmajiem:

1831

"Visvarenais Dievs, mûsu Kunga Jçzus Kristus Tçvs, kas esi licis ðiem kalpiem atdzimt no ûdens un Svçtâ Gara, atbrîvodams viòus no grçka, sûti, Tu, Kungs, viòiem Svçto Garu Iepriecinâtâju; dod viòiem gudrîbas un saprâta garu, padoma un stipruma garu, zinîbas un dievbijîbas garu; pildi viòus ar Tavas bijâðanas garu! Caur Kristu, mûsu Kungu." [123]

1300
699

Tad seko sakramenta bûtiskais rits. Latîòu ritâ "Iestiprinâðanas sakramentu pieðíir, ar svçto hrizmu svaidot pieri, uzliekot rokas un izrunâjot sekojoðos vârdus: "Saòem Svçtâ Gara dâvanas zîmi" (lat. Accipe signaculum doni Spiritus Sancti )" [124]. Bizantijas rita Austrumu Baznîcâs ar mironu pçc epiklçzes lûgðanas svaida visnozîmîgâkâs íermeòa daïas: pieri, acis, degunu, ausis, lûpas, krûtis, muguru, rokas un kâjas; pie tam katru svaidîðanu pavada formula: "Svçtâ Gara dâvanas zîmogs" (gr. Sfragis dôreas Pneymatos Hagioy ). [125]

1301

Miera skûpsts, ar kuru pabeidz sakramenta ritu, nozîmç un pauþ Baznîcai raksturîgo vienotîbu ar bîskapu un ar visiem ticîgajiem. [126]


III. Iestiprinâðanas sekas

1302
731

Kâ to pauþ pati liturìiskâ svinçðana, Iestiprinâðanas sakramenta rezultâts ir îpaða Svçtâ Gara dâvâðana, kâ tas notika ar apustuïiem Vasarsvçtku dienâ.

1303
1262,1274

Lîdz ar to Iestiprinâðana ïauj pieaugt un padziïinâties Kristîbas þçlastîbai:


- tâ dara dziïâku mûsu filiâcijas saikni ar Dievu, kura liek saukt "Abba, Tçvs!" ( Rom 8, 15);


- cieðâk vieno mûs ar Kristu;


- vairo mûsos Svçtâ Gara dâvanas;


- dara pilnîgâku mûsu saikni ar Baznîcu [127] ;

2044

- pieðíir mums îpaðu Svçtâ Gara spçku, lai mçs spçtu izplatît un aizstâvçt ticîbu ar vârdiem un darbiem kâ îsti Kristus liecinieki, lai mçs drosmîgi apliecinâtu Kristus vârdu un lai nekad nekaunçtos no krusta [128] :


"Tâtad atceries, ka tu esi saòçmis garîgu zîmi, gudrîbas un saprâta garu, padoma un spçka garu, pazîðanas un bijîbas garu, svçtâs bijâðanas garu, un glabâ, ko esi saòçmis. Dievs Tçvs ir apzîmçjis tevi ar savu zîmi, Kristus Kungs ir tevi apstiprinâjis un ielicis tavâ sirdî Gara íîlu." [129]

1304
1121

Tâpat kâ Kristîba, Iestiprinâðana, bûdama tâs piepildîjums, tiek dota tikai vienreiz. Iestiprinâðana patieðâm iespieþ dvçselç neizdzçðamu zîmi - "zîmogu" [130], kas liecina par to, ka Kristus ir apzîmogojis kristieti ar sava Gara zîmogu, ietçrpjot viòu spçkâ no augðienes, lai ðis cilvçks bûtu Viòa liecinieks. [131]

1305
1268

Ðis "zîmogs" (lat. character ) pilnveido Kristîbâ saòemto ticîgo kopçjo priesterîbu, un "iestiprinâtais saòem spçku apliecinât Kristus ticîbu atklâti un tâ, it kâ pildot kâdu pienâkumu (lat. quasi ex officio )". [132]


IV. Kas var saòemt ðo sakramentu?

1306
1212

Ikviens vçl neiestiprinâts kristîtais var saòemt Iestiprinâðanas sakramentu un viòam tas ir jâsaòem. [133] Tâ kâ Kristîba, Iestiprinâðana un Euharistija veido vienu veselumu, tad lîdz ar to "ticîgajiem obligâti jâsaòem ðis sakraments attiecîgajâ laikâ" [134], jo bez Iestiprinâðanas un Euharistijas Kristîba gan ir spçkâ esoða un iedarbîga, taèu ievadîðana kristîgajâ dzîvç paliek nepabeigta.

1307

Latîòu tradîcija jau vairâkus gadsimtus uzskata "prâta gadus" par piemçrotu vecumu, lai saòemtu Iestiprinâðanu. Taèu, ja dzîvîba ir nâves briesmâs, bçrni jâiestiprina arî tad, ja viòi vçl nav sasnieguði prâta gadus. [135]

1308
1250

Ja daþreiz par Iestiprinâðanu tiek runâts kâ par "kristîgâ brieduma sakramentu", tad tomçr nepienâkas sajaukt vecumu, kad cilvçks ir pieaudzis ticîbas ziòâ, ar vecumu, kad cilvçks ir pieaudzis saskaòâ ar tâ dabisko attîstîbu; un nedrîkst arî aizmirst, ka Kristîbas þçlastîbu mçs, Dieva izredzçtie, esam saòçmuði par velti, bez jebkâdiem mûsu nopelniem; lai ðî þçlastîba kïûtu iedarbîga, tai nav nepiecieðama nekâda "ratifikâcija". Sv. Akvînas Toms to atgâdina:


"Íermeòa vecums nav ðíçrslis dvçselei. Tâdçjâdi pat bçrnîbâ cilvçks var saòemt garîgo pilnîbu, par kuru runâ Gudrîbas grâmata [4, 8]: "Cienîjamu vecumu nedod ne nodzîvoto dienu, ne arî gadu skaits." Tâdçï arî daudzi bçrni, pateicoties Svçtâ Gara spçkam, kuru viòi bija saòçmuði, ir vîriðíîgi cînîjuðies par Kristu, neþçlojot pat savas asinis." [136]

1309

Sagatavojot Iestiprinâðanai, kâ mçríis jâizvirza kristieða dziïâka vienotîba ar Kristu, lielâka draudzîba un dzîvâkas attiecîbas ar Svçto Garu, labâk iepazîstot Viòa darbîbu, Viòa dâvanas un iedvesmas, lai kristietis spçtu labâk îstenot kristîgâs dzîves apustulisko atbildîbu. Ðî iemesla dçï Iestiprinâðanas katehçze centîsies modinât piederîbas izjûtu Jçzus Kristus Baznîcai: kâ visas katoliskâs Baznîcas, tâ arî draudzes lîmenî. Draudze ir îpaði atbildîga par iestiprinâmo sagatavoðanu. [137]

1310
2670

Lai saòemtu Iestiprinâðanas sakramentu, kandidâtam ir jâbût þçlastîbas stâvoklî. Viòam nepiecieðams vispirms saòemt Gandarîðanas sakramentu, lai tiktu ðíîstîts un sagatavots saòemt Svçtâ Gara dâvanu. Dziïâka lûgðana cilvçku sagatavos pazemîgi un atvçrtîbâ saòemt Svçtâ Gara spçku un þçlastîbas. [138]

1311
1255

Iestiprinâðanas, tâpat kâ Kristîbas saòemðanai, nepiecieðams, lai kandidâti meklçtu krusttçva vai krustmâtes garîgo palîdzîbu. Ir labi, ja krusttçvs vai krustmâte ir tie paði, kas bija Kristîbas saòemðanas brîdî, lai labâk tiktu akcentçta abu sakramentu vienîba. [139]


V. Iestiprinâðanas izpildîtâjs

1312

Iestiprinâðanas pirmizpildîtâjs (lat. minister originarius ) ir bîskaps. [140]

1233

Austrumos parasti tas ir priesteris, kurð kristî un tûlît pat pieðíir arî Iestiprinâðanu vienâ un tajâ paðâ svinçðanas reizç. Taèu viòð to dara ar patriarha vai bîskapa svçtîtu svçto hrizmu, kas izsaka Baznîcas apustulisko vienîbu, kuru nostiprina Iestiprinâðanas sakraments. Latîòu Baznîcâ tieði tâpat rîkojas gadîjumos, kad kristî pieauguðos vai kad pilnîgâ vienotîbâ ar katolisko Baznîcu tiek ievests kâds, kas kristîts citâ kristîgajâ kopienâ, kurâ Iestiprinâðanas sakraments nav spçkâ esoðs. [141]

1313
1290
1285

Latîòu ritâ Iestiprinâðanas sakramentu parasti pieðíir bîskaps. [142] Kaut arî bîskaps nepiecieðamîbas gadîjumâ tiesîbas sniegt Iestiprinâðanu var uzticçt priesteriem [143], tomçr ir pienâcîgi, ka viòð pieðíir to pats, tâdçjâdi neaizmirstot, ka tieði ðî iemesla dçï Iestiprinâðanas svinçðana ir tikusi laikâ atdalîta no Kristîbas. Bîskapi ir apustuïu pçcteèi, viòi ir saòçmuði Ordinâcijas sakramenta pilnîbu. Fakts, ka Iestiprinâðanas sakramentu pieðíir bîskapi, skaidri nozîmç to, ka ðî sakramenta saòçmçji tiks cieðâk vienoti ar Baznîcu, ar tâs apustuliskajiem pirmsâkumiem un ar tâs sûtîbu liecinât par Kristu.

1314
1307

Ja kristietis ir nâves briesmâs, tad jebkurð priesteris var viòam pieðíirt Iestiprinâðanu. [144] Patieðâm, Baznîca vçlas, lai neviens tâs bçrns, pat ne vismazâkais, neaizietu no ðîs pasaules, nebûdams Svçtâ Gara pilnveidots ar Kristus pilnîbas dâvanu.


Kopsavilkums

1315

"Kad apustuïi, kas bija Jeruzalemç, izdzirda, ka Samarija ir pieòçmusi Dieva Vârdu, viòi sûtîja pie tiem Pçteri un Jâni, kas aizgâjuði lûdzâs par tiem, lai tie saòemtu Svçto Garu; jo tas vçl nebija nâcis ne pâr vienu no tiem, un tie bija tikai kristîti Kunga Jçzus vârdâ. Tad viòi uzlika tiem rokas, un tie saòçma Svçto Garu." ( Apd 8, 14-17)

1316

Iestiprinâðana pilnveido Kristîbas þçlastîbu; tas ir sakraments, kas dod Svçto Garu, lai mçs dziïâk iesakòotos dieviðíajâ filiâcijâ, lai nostiprinâtu mûsu iekïauðanu Kristû un mûsu saikni ar Baznîcu, lai mûs vairâk iesaistîtu tâs sûtîbâ un lai mçs varçtu liecinât par kristîgo ticîbu ar vârdiem, kurus pavada darbi.

1317

Iestiprinâðana, tâpat kâ Kristîba, kristieða dvçseli apzîmogo ar garîgu zîmi jeb neizdzçðamu zîmogu; lûk, kâpçc ðo sakramentu var saòemt tikai reizi mûþâ.

1318

Austrumu Baznîcâ ðis sakraments tiek pieðíirts uzreiz pçc Kristîbas; tam seko piedalîðanâs Euharistijâ; ðî tradîcija uzsver to, ka ðie trîs sakramenti, kas ievada kristîgajâ dzîvç, veido vienu veselumu. Latîòu Baznîcâ Iestiprinâðanas sakramentu pieðíir tad, kad ir sasniegti prâta gadi, un to svinçt parasti pienâkas bîskapam, tâdçjâdi norâdot, ka ðis sakraments nostiprina saikni ar Baznîcu.

1319

Kristietim, kas ir sasniedzis prâta gadus un gatavojas saòemt Iestiprinâðanu, ir jâapliecina ticîba, viòam jâbût þçlastîbas stâvoklî, jâizsaka nodoms saòemt ðo sakramentu un jâbût gatavam uzòemties Kristus mâcekïa un liecinieka pienâkumus kâ Baznîcas kopienâ, tâ arî laicîgajâs lietâs.

1320

Iestiprinâðanas rita bûtiskâ daïa ir kristîtâs personas pieres svaidîðana ar svçto hrizmu (Austrumos - arî citu sajûtu orgânu svaidîðana), sakramenta izpildîtâja rokas uzlikðana un sekojoðie vârdi: "Saòem Svçtâ Gara dâvanas zîmi" - romieðu ritâ, "Svçtâ Gara dâvanas zîmogs" - Bizantijas ritâ.

1321

Kad Iestiprinâðana tiek svinçta atseviðíi, nevis kopâ ar Kristîbu, tad tâs saikni ar Kristîbu izsaka Kristîbas solîjumu atjaunoðana. Iestiprinâðanas svinçðana Euharistijas laikâ palîdz izcelt to, ka sakramenti, kas ievada kristîgajâ dzîvç, ir savstarpçji vienoti.


3. artikuls. Euharistijas sakraments

1322
1212

Svçtâ Euharistija noslçdz ievadîðanu kristîgajâ dzîvç. Visi tie, kas ar Kristîbu ir pacelti lîdz karaliskâs priesterîbas cieòai un ar Iestiprinâðanu vçl dziïâk pielîdzinâti Kristum, tie, piedalîdamies Euharistijâ, kopâ ar visu draudzi piedalâs paðâ Kristus upurî.

1323
1402

"Tajâ naktî, kad Viòu nodeva, mûsu Pestîtâjs Pçdçjo vakariòu laikâ iedibinâja savas Miesas un Asiòu euharistisko Upuri, lai savu upuri uz krusta darîtu mûþîgi klâtesoðu gadsimtu gaitâ, lîdz Viòð atkal atnâks, un lai Baznîcai, savai mîïotajai Lîgavai, uzticçtu savas nâves un augðâmcelðanâs mûþîgo piemiòu: mîlestîbas sakramentu, vienîbas zîmi, mîlestîbas saikni, Lieldienu mielastu, kurâ Kristus tiek uzòemts kâ barîba, dvçsele - piepildîta ar þçlastîbu un mums tiek dota nâkamâs godîbas íîla." [145]


I. Euharistija - Baznîcas dzîves avots un virsotne

1324
864

Euharistija ir "visas kristîgâs dzîves avots un virsotne". [146] "Pârçjie sakramenti, kâ arî visi Baznîcas kalpojumi un apustuliskie pienâkumi ir saistîti ar Euharistiju un ir tai pakârtoti, jo Svçtâ Euharistija sevî ietver Baznîcas bagâtîbu, tas ir, paðu Kristu, mûsu Lieldienu Upuri." [147]

1325
775

"Dzîvo vienotîbu ar Dievu un Dieva tautas vienîbu, kuras Baznîcu padara par to, kas tâ ir, pauþ un îsteno Euharistija. Euharistijâ rod virsotni gan darbîba, caur kuru Dievs Kristû svçtdara pasauli, gan arî kults, kuru cilvçki Svçtajâ Garâ veltî Kristum un caur Viòu - Tçvam." [148]

1326
1090

Visbeidzot, svinot Euharistiju, mçs jau tagad vienojamies ar debesu liturìiju un jau priekðlaikus kïûstam lîdzdalîgi mûþîgajâ dzîvç, kad "Dievs visâ [..] [bûs] viss" ( 1 Kor 15, 18).

1327
1124

Îsi sakot, Euharistija ir mûsu ticîbas kopsavilkums un summa: "Mûsu domâðanas veids saskaòojas ar Euharistiju, un Euharistija, savukârt, apstiprina mûsu domâðanas veidu." [149]


II. Kâ sauc ðo sakramentu?

1328

Ðî sakramenta neizsmeïamo bagâtîbu izsaka daþâdi vârdi, ar kuriem tas tiek apzîmçts. Katrs no ðiem vârdiem nosauc kâdu no ðî sakramenta aspektiem. To sauc:

2637
1082
1359

par Euharistiju, jo tâ ir pateicîbas lûgðana Dievam. Grieíu vârdi eyharistein ( Lk 22, 19; 1 Kor 11, 24) un eylogein ( Mt 26, 26; Mk 14, 22) atgâdina jûdu svçtîbas, kas sludina - seviðíi maltîðu reizçs - Dieva darbus: radîðanu, pestîðanu un svçtdarîðanu;

1329
1382

par Kunga Mielastu [150], jo runa ir par Pçdçjâm vakariòâm, kuras Kungs ieturçja ar saviem mâcekïiem savu cieðanu priekðvakarâ, un par Jçra kâzu mielasta [151] debesu Jeruzalemç iepriekðpasludinâðanu;

790

par Maizes lauðanu, jo ðo jûdu mielastam raksturîgo rituâlu lietoja Jçzus, kad Viòð kâ namatçvs svçtîja un izdalîja maizi [152], it seviðíi Pçdçjo vakariòu laikâ [153]. Pateicoties ðim þestam, mâcekïi Jçzu atpazina pçc Viòa augðâmcelðanâs [154], un tieði tâ pirmie kristieði sauca savas euharistiskâs svçtsapulces [155]. Tas nozîmç, ka visi, kas çd ðo vienîgo lauzto maizi - Kristu, nonâk vienotîbâ ar Viòu un Viòâ veido vienu vienîgu miesu [156] ;

1348

par Euharistisko svçtsapulci (gr. synaksis ), jo Euharistiju svin ticîgo svçtsapulcç, Baznîcas redzamajâ izpausmç [157] ;

1330

par Kunga cieðanu un augðâmcelðanâs piemiòu ;

1341
2643
614

par Svçto Upuri, jo tas dara klâtesoðu vienîgo Kristus - Pestîtâja - upuri un tajâ ietver Baznîcas upurdâvanu; vai arî par Svçto Mises Upuri, "slavas Upuri" ( Ebr 13, 15) [158], garîgo Hostiju [159], ðíîsto [160] un svçto upurdâvanu, jo tas piepilda un pârspçj visus vecâs derîbas upurus;

1169

par Svçto un Dieviðío Liturìiju, jo visas Baznîcas liturìijas centrs un tâs vispiesâtinâtâkâ izpausme ir ðî sakramenta svinçðana; tâ paða iemesla dçï to sauc arî par svçto noslçpumu svinçðanu. Runa ir arî par Vissvçto Sakramentu, jo tas ir sakramentu sakraments. Ar ðo vârdu apzîmç arî Euharistijâ konsekrçtâs hostijas, kas tiek uzglabâtas tabernâkulâ;

1331
950
948
1405

par Komûniju, jo ðajâ sakramentâ mçs nonâkam vienotîbâ ar Kristu, kurð dara mûs par savas Miesas un Asiòu lîdzdalîbniekiem, lai mçs kopâ ar Viòu veidotu vienu Miesu [161] ; vçl to sauc arî par svçtajâm lietâm (gr. ta hagia, lat. sancta ) [162] tâ ir "svçto komûnijas ( sadraudzîbas)" pirmâ nozîme, par kuru runâ Apustuïu ticîbas simbols -, par eòìeïu maizi, debesu maizi, nemirstîbas zâlçm [163], ceïa maizi ...

1332
849

par Svçto Misi, jo liturìija, kurâ piepildâs pestîðanas noslçpums, noslçdzas ar ticîgo sûtîðanu (lat. missio ), lai viòi izpildîtu Dieva gribu savâ ikdienas dzîvç.


III. Euharistija pestîðanas plânâ


Maizes un vîna zîmes
1333
1350
1147
1148

Euharistijas svinçðanas sirdî ir maize un vîns, kas, priesterim atkârtojot Kristus sacîtos vârdus un piesaucot Svçto Garu, kïûst par Kristus Miesu un Asinîm. Bûdama uzticîga Kunga rîkojumam, Baznîca Kunga piemiòai lîdz Viòa otrreizçjai atnâkðanai godîbâ turpina darît to, ko Viòð darîjis savu cieðanu priekðvakarâ: "Viòð òçma maizi...", "Viòð òçma biíeri, kas bija pildîts ar vînu no vînakoka augïiem...". Maizes un vîna zîmes, noslçpumainâ veidâ kïûdamas par Kristus Miesu un Asinîm, turpina nozîmçt arî to, ka radîtâ pasaule ir laba. Tâdçï ofertorija laikâ mçs pateicamies Radîtâjam par maizi un vînu [164], "cilvçka darba" augïiem, taèu vispirms "zemes" un "vînakoka augïiem", Radîtâja dâvanâm. Karaïa un priestera Melhizedeka, kurð atnesa "maizi un vînu" ( Rad 14, 18), þestâ Baznîca saskata pati savu upurdâvanu pirmtçlu. [165]

1334
1150
1363

Vecajâ derîbâ maize un vîns tiek upurçti, upurçjot pirmos zemes augïus kâ pateicîbas zîmi Radîtâjam. Bet tie iegûst arî jaunu nozîmi izceïoðanas kontekstâ: neraudzçtâ maize, ko Izraçlis çd katru gadu Lieldienâs, atgâdina par steigu, kâdâ ðî tauta devâs prom no Çìiptes brîvîbas gaitâs; atmiòas par tuksneða mannu vienmçr atgâdinâs Izraçlim, ka viòð dzîvo no Dieva Vârda maizes. [166] Visbeidzot, dieniðíâ maize ir Apsolîtâs zemes auglis, íîla Dieva uzticîbai saviem apsolîjumiem. "Svçtîbas biíeris" ( 1 Kor 10, 16) jûdu Lieldienu mielasta nobeigumâ pievieno svçtku priekam, ko simbolizç vîns, eshatoloìisku jçgu - mesiâniskâs gaidas pçc Jeruzalemes atjaunoðanas. Savu Euharistiju Jçzus iedibinâja, pieðíirot jaunu un galîgu jçgu maizes un vîna kausa svçtîðanai.

1335
1151

Maizes pavairoðanas brînumi, kad Kungs izsaka svçtîbas vârdus, lauþ maizi un liek saviem mâcekïiem to izdalît, lai paçdinâtu lielo ïauþu pulku, jau iepriekð atklâj Viòa Euharistijas - vienîgâs Maizes - pârpilnîbu. [167] Par vînu pârvçrstâ ûdens zîme Kânâ [168] jau pasludina Jçzus pagodinâðanas stundu. Tâ pauþ kâzu mielasta piepildîjumu Tçva valstîbâ, kur ticîgie dzers jauno vînu - Kristus Asinis. [169]

1336
1327

Pirmâ Euharistijas pasludinâðana mâcekïus saðíçla, tâpat kâ cieðanu pasludinâðana viòus ðokçja: "Cieta ir ðî runa! Kas var to klausîties?" ( 6, 60) Euharistija un krusts - tie ir klupðanas akmeòi. Tas ir viens un tas pats noslçpums, un tas nepârstâj bût par ðíelðanâs iemeslu. "Vai arî jûs gribat aiziet?" ( 6, 67) Ðis Kunga jautâjums skan cauri gadsimtiem; tas ir Viòa mîlestîbas aicinâjums atklât, ka Viòð ir vienîgais, kam ir "mûþîgâs dzîves vârdi" ( 6, 68), un ka saòemt ticîbâ Viòa Euharistijas dâvanu nozîmç uzòemt Viòu paðu.


Euharistijas iedibinâðana
1337
610
611

Kungs, mîlçdams savçjos, mîlçja tos lîdz galam. Zinâdams, ka ir pienâkusi Viòa stunda atstât ðo pasauli un atgriezties pie Tçva, Viòð vakariòu laikâ mazgâja saviem mâcekliem kâjas un deva tiem mîlestîbas bausli. [170] Lai atstâtu viòiem ðîs mîlestîbas íîlu, lai nekad napamestu savçjos un darîtu viòus lîdzdalîgus savâ Lieldienu upurî, Viòð iedibinâja Euharistiju kâ savas nâves un augðâmcelðanâs piemiòu un pavçlçja saviem apustuïiem svinçt to lîdz Viòa otrreizçjai atnâkðanai, "darîdams viòus par jaunâs derîbas priesteriem". [171]

1338

Trîs sinoptiskie evaòìçliji un sv. Pâvils mums atstâjuði Euharistijas iedibinâðanas aprakstu; savukârt sv. Jânis atstâsta Jçzus sacîto Kafarnaumas sinagogâ - tie ir vârdi, kas sagatavo Euharistijas iedibinâðanai: Kristus sevi sauc par dzîvîbas Maizi, kas nonâkusi no debesîm. [172]

1339
1169

Jçzus izvçlçjâs Lieldienu laiku, lai izpildîtu to, ko Viòð pasludinâja Kafarnaumâ: dot saviem mâcekïiem savu Miesu un Asinis:


"Bet pienâca neraudzçtâs maizes diena, kad vajadzçja nokaut Pashas jçru. Un [Jçzus] sûtîja Pçteri un Jâni, sacîdams: 'Ejiet un sagatavojiet mums Pashu, lai mçs çstu!' [..] Un tie aizgâjuði [..] sagatavoja Pashu. Kad pienâca laiks, Jçzus un kopâ ar Viòu apustuïi ieòçma vietas pie galda. Un Viòð tiem sacîja: 'Es ilgoties ilgojos ðo Pashu çst kopâ ar jums, pirms nekâ es cieðu. Jo es jums saku: es to vairs neçdîðu, kamçr tâ piepildîsies Dieva valstîbâ.' [..] Pçc tam, paòçmis maizi, Viòð pateicâs un lauza, un deva viòiem, sacîdams: 'Tâ ir mana Miesa, kas par jums tiek atdota. To dariet manai piemiòai.' Tâpat pçc vakariòâm Viòð paòçma arî biíeri, sacîdams: 'Ðis biíeris ir jaunâ derîba manâs Asinîs, kas par jums tiek izlietas.'" ( Lk 22, 7-20) [173]

1340
1151
677

Svinçdams Pçdçjâs vakariòas kopâ ar saviem apustuïiem Pashas mielasta laikâ, Jçzus pieðíîra galîgo jçgu jûdu Pashai. Patieðâm, Jçzus doðanâs pie Tçva caur savu nâvi un augðâmcelðanos ir jaunâ Pasha, kas tiek iepriekð îstenota Pçdçjo vakariòu mielastâ un svinçta Euharistijâ, kura piepilda jûdu Pashu un iepriekð pasludina Baznîcas galîgo Pashu Dieva valstîbas godîbâ.


"Dariet to manai piemiòai"
1341
611,1363

Jçzus pavçle atkârtot Viòa þestus un vârdus, "kamçr Viòð atnâks", neprasa vienîgi pieminçt Jçzu un to, ko Viòð darîjis. Tâ mçríis ir, lai apustuïi un viòu pçcteèi liturìiski svinçtu Kristus un Viòa dzîves, nâves, augðâmcelðanâs un aizlûguma pie Tçva piemiòu.

1342
2624

Kopð iesâkuma Baznîca ir bijusi uzticîga ðim Kunga bauslim. Par Jeruzalemes Baznîcu ir sacîts:


"Brâïi pastâvçja apustuïu mâcîbâ un kopîbâ, maizes lauðanâ un lûgðanâ. [..] Ik dienas viòi vienprâtîgi uzturçjâs svçtnîcâ, bet mâjâs lauþot maizi, çda maltîti sirds vienkârðîbâ un lîksmîbâ." ( Apd 2, 42. 46)

1343
1166,2177

Tâ galvenokârt bija "nedçïas pirmâ diena", tas ir, svçtdiena, Jçzus augðâmcelðanâs diena, kad kristieði sapulcçjâs "maizi lauzt" ( Apd 20, 7). No ðî laika lîdz pat mûsu dienâm Euharistijas svinçðana ir turpinâjusies, tâ ka ðodien mçs to sastopam it visur Baznîcâ ar to paðu pamatstruktûru. Tâ paliek Baznîcas dzîves centrs.

1344
1404

Tâdçjâdi svçtceïojoðâ Dieva tauta, no vienas svinçðanas lîdz otrai sludinâdama Jçzus Lieldienu noslçpumu, "kamçr Viòð atnâks" ( 1 Kor 11, 26), iet "pa ðaurajâm krusta durvîm" [174] uz debesu mielastu, kad visi izredzçtie sçdîsies pie valstîbas galda.


IV. Euharistijas liturìiskâ svinçðana


Visu laikmetu Mise
1345

Jau 2. gadsimtâ sv. Justîns Moceklis atstâja liecîbu par euharistiskâ dievkalpojuma norises bûtiskajiem elementiem. Tâ ir palikusi tâda pati visos lielajos liturìiskajos ritos lîdz mûsu dienâm. Lûk, ko sv. Justîns raksta ap 155. gadu, lai izskaidrotu pagânu imperatoram Antonînam Dievbijîgajam (138-161) to, ko dara kristieði:


"Dienâ, kuru sauc par Saules dienu, visi, kas dzîvo pilsçtâ un laukos, sapulcçjas kâdâ noteiktâ vietâ.


Viòi lasa apustuïu atmiòas un pravieðu rakstus tik ilgi, cik laiks ïauj.


Kad lektors ir beidzis, runâ tas, kas vada sapulci, lai rosinâtu un mudinâtu sekot ðiem skaistajiem piemçriem.


Pçc tam mçs visi pieceïamies un lûdzamies" [175] "par mums paðiem [..] un visiem citiem, lai kur vien tie neatrastos, lûdzot, lai mçs bûtu taisnîgi savâ dzîvç un rîcîbâ un uzticîgi bauðïiem, ka varçtu iemantot mûþîgo pestîðanu.


Kad beidzam lûgðanu, mçs sniedzam viens otram skûpstu.


Pçc tam sapulces vadîtâjam atnes maizi un kausu, kurâ vîns ir sajaukts ar ûdeni.


Tos paòçmis, viòð slavç debesu Tçvu Dçla un Svçtâ Gara vârdâ un ilgi pateicas (gr. eyharistian ) par to, ka esam tikuði atzîti par ðo dâvanu cienîgiem.


Kad viòð ir beidzis lûgties un pateikties, visi klâtesoðie ïaudis atsaucas, teikdami: Amen.


[..] Kad sapulces vadîtâjs ir pateicies un tauta atbildçjusi, tie, kurus pie mums sauc par diakoniem, izdala visiem klâtesoðajiem 'par Euharistiju pârveidoto' (gr. eyharistçthentos ) maizi un vînu ar ûdeni un tos aiznes tiem, kas nav klât." [176]

1346

Euharistijas liturìija norit saskaòâ ar pamatstruktûru, kas saglabâjusies cauri gadsimtiem lîdz pat mûsu dienâm. Tâ ietver divas lielas daïas, kas veido vienu veselumu:


- sapulcçðanos, Vârda liturìiju ar lasîjumiem, sprediíi un vispârçjo lûgðanu;


- Euharistisko liturìiju ar maizes un vîna prezentâciju, konsekrâcijas pateicîbas lûgðanu un komûniju.

103

Vârda liturìija un Euharistiskâ liturìija kopâ veido "vienu un to paðu kulta aktu" [177] ; patieðâm, galds, kas mums Euharistijâ tiek sagatavots, reizç ir Dieva Vârda un Kunga Miesas galds. [178]

1347

Vai tad ðeit tâdâ pat secîbâ nenorisinâs Lieldienu mielasts, kuru augðâmcçlies Jçzus svinçja kopâ ar saviem mâcekïiem? Ceïâ Viòð tiem skaidroja Svçtos Rakstus, tad, apsçdies pie galda kopâ ar tiem, "Viòð paòçma maizi, svçtîja, lauza un deva viòiem". [179]


Svinçðanas norise
1348
1140
1548

Visi sapulcçjas. Kristieði pulcçjas vienâ un tajâ paðâ vietâ uz euharistisko svçtsapulci. Tâs priekðgalâ ir pats Kristus, kurð ir galvenâ persona, kas darbojas Euharistijâ. Viòð ir jaunâs derîbas Augstais priesteris. Viòð pats neredzamâ veidâ ir ikviena euharistiskâ dievkalpojuma vadîtâjs. Bîskaps vai priesteris kâ Viòa pârstâvis (darbodamies Kristus-Galvas personâ ) vada svçtsapulci, pçc lasîjumiem viòð uzrunâ pârçjos, pieòem upurdâvanas un izsaka euharistisko lûgðanu. Dievkalpojumâ aktîvi piedalâs visi, katrs savâ veidâ: lektori, upurdâvanu pienesçji, Komûnijas izdalîtâji un visa tauta, kuras "amen" pauþ tâs lîdzdalîbu.

1349
1184

Vârda liturìija ietver "pravieðu rakstu" lasîðanu, tas ir, lasîjumus no Vecâs Derîbas, un "apustuïu atmiòas", tas ir, viòu rakstîtâs vçstules un evaòìçlijus; pçc sprediía, kas mudina pieòemt ðo Vârdu kâ to, kas tas ir patiesîbâ - Dieva Vârdu [180], un îstenot to dzîvç, seko aizlûgumi par visiem cilvçkiem saskaòâ ar apustuïa vârdiem: "Vispirms es lûdzu, lai lûgumi, lûgðanas, aizlûgumi, pateicîbas dievkalpojumi tiktu noturçti par visiem cilvçkiem: par valdniekiem un visiem, kas ir pie varas." ( 1 Tim 2, 1-2)

1350
1359
614

Upurdâvanu prezentâcija (ofertorijs): pie altâra - daþreiz procesijâ - pienes maizi un vînu, ko priesteris Kristus vârdâ upurç euharistiskajâ Upurî, kur tie kïûs par Kristus Miesu un Asinîm. Tieði to paðu darîja Kristus Pçdçjo vakariòu laikâ, "òemdams maizi un kausu". "Vienîgi Baznîca dâvâ ðo tîro upurdâvanu Radîtâjam, veltîdama Viòam ar pateicîbas lûgðanu to, kas nâk no Viòa radîbas." [181] Upurdâvanu prezentâcija pie altâra atkârto Melhizedeka þestu un Radîtâja dâvanas nodod Kristus rokâs. Tas ir Viòð, kurð savâ upurî noved lîdz pilnîbai visus cilvçku mçìinâjumus upurçt.

1351
1397
2186

Kopð paðiem pirmsâkumiem kopâ ar maizi un vînu Euharistijas svinçðanai kristieði veltî arî savus ziedojumus, lai dalîtos ar tiem, kas ir trûkumâ. Ðo ieraðu savâkt kolekti [182], kas joprojâm pastâv, ir iedvesmojis Kristus piemçrs, kurð darîja sevi nabadzîgu, lai bagâtinâtu mûs [183] :


"Tie, kas dzîvo pârticîbâ un kuri to vçlas, labprâtîgi dalâs ar citiem; savâktie ziedojumi tiek nodoti sapulces vadîtâjam, un viòð izdala tos bâreòiem un atraitnçm, tiem, kas slimîbas vai kâdu citu iemeslu dçï zaudçjuði iztikas lîdzekïus, cietumniekiem, ieceïotâjiem - vienu vârdu sakot, viòð palîdz visiem tiem, kam tas nepiecieðams." [184]

1352

Anafora : ar euharistisko lûgðanu - pateicîbas un konsekrâcijas lûgðanu, mçs nonâkam svinçðanas sirdî un virsotnç:

559

Ievaddaïâ (prefâcijâ) Baznîca pateicas Tçvam caur Kristu Svçtajâ Garâ par visiem Viòa darbiem, par radîðanu, pestîðanu un svçtdarîðanu. Visa kopiena tad pievienojas ðai nebeidzamajai slavas dziesmai, kuru debesu Baznîca, eòìeïi un visi svçtie dzied Trîskârt Svçtajam Dievam.

1353
1105

Epiklçzç Baznîca lûdz Tçvu sûtît Svçto Garu (vai savas svçtîbas spçku [185] ) pâr maizi un vînu, lai tie Svçtâ Gara spçkâ top par Jçzus Kristus Miesu un Asinîm un lai visi, kas piedalâs Euharistijâ, kïûtu viena miesa un viens gars (daþâs liturìiskajâs tradîcijâs epiklçze seko pçc anamnçzes).

1375

Atstâstot Euharistijas iedibinâðanu, Kristus vârdu un darbu spçks un Svçtâ Gara vara dara sakramentâli klâtesoðu zem maizes un vîna zîmçm Viòa Miesu un Asinis, Viòa reiz un uz visiem laikiem upurçto upuri uz krusta.

1354
1103

Anamnçzç, kas tûlît seko, Baznîca godina Kristus Jçzus cieðanu, augðâmcelðanâs un otrreizçjâs atnâkðanas godîbâ piemiòu; Baznîca dâvâ Tçvam Viòa Dçla, kurð mûs samierina ar Tçvu, upurdâvanu.

954

Izsakot aizlûgumus, Baznîca pauþ to, ka Euharistija tiek svinçta vienotîbâ ar visu Baznîcu - gan debesîs, gan virs zemes, ar dzîvajiem un miruðajiem, tâpat arî vienotîbâ ar Baznîcas ganiem, pâvestu, diecçzes bîskapu, viòa prezbitçriju un diakoniem, kâ arî ar visas pasaules bîskapiem un viòu vietçjâm Baznîcâm.

1355
1382

Svçtajâ Komûnijâ, ko ievada Kunga lûgðana un maizes lauðana, ticîgie saòem "debesu maizi" un "pestîðanas biíeri", Kristus, kas atdevis sevi "par dzîvîbu pasaulei" ( 6, 51), Miesu un Asinis.

1327

Tâ kâ ðî maize un ðis vîns, saskaòâ ar seno teicienu, ir "pârveidoti par Euharistiju" [186], tad "mçs saucam ðo barîbu par Euharistiju, un tajâ nevar piedalîties neviens cits, kâ tikai tie, kas tic mûsu mâcîbas patiesumam un kas ir kristîti grçku piedoðanai, piedzimuði no jauna un dzîvo tâ, kâ Kristus to pavçlçjis" [187].


V. Sakramentâlais upuris: pateicîbas akts, piemiòa, klâtbûtne

1356

Ja kristieði svin Euharistiju jau kopð paðiem pirmsâkumiem un tâdâ veidâ, kas savâ bûtîbâ nav mainîjies cauri lielajai laikmetu un liturìiju daþâdîbai, tad tas ir tâpçc, ka mçs apzinâmies sevi esam saistîtus ar Kunga bausli, kuru Viòð deva savu cieðanu priekðvakarâ: "Dariet to manai piemiòai." ( 1 Kor 11, 24-25)

1357

Ðo Kunga bausli mçs izpildâm, svinot Viòa upura piemiòu. To darîdami, mçs dâvâjam Tçvam to, ko Viòð pats mums pirmais ir dâvâjis: savas radîbas dâvanas, maizi un vînu, kas ar Svçtâ Gara spçku un Kristus vârdiem kïûst par Kristus Miesu un Asinîm: tâdçjâdi Kristus ir reâli un noslçpumaini klâtesoðs.

1358

Tâtad Euharistija jâuzlûko:


- kâ pateicîba Tçvam un Viòa slavinâðana;


- kâ Kristus un Viòa Miesas upurçðanas piemiòa;


- kâ Kristus klâtbûtne Viòa Vârda un Viòa Gara spçkâ.


Pateicîbas akts un slavas dziesma Tçvam
1359
293

Euharistija, mûsu pestîðanas, kuru Jçzus piepildîja uz krusta, sakraments ir arî slavas upuris pateicîbâ par radîðanas darbu. Euharistiskajâ upurî visa Dieva mîlçtâ radîba tiek dâvâta Tçvam caur Kristus nâvi un augðâmcelðanos. Caur Kristu Baznîca var dâvât slavas upuri pateicîbâ par visu labo, skaisto un taisnîgo, ko Dievs ir darîjis radîbâ un cilvçcç.

1360
1083

Euharistija ir pateicîbas upuris Tçvam, svçtîba, ar kuru Baznîca izsaka savu pateicîbu Dievam par Viòa labvçlîbas dâvanâm, par visu, ko Viòð îstenojis ar radîðanu, pestîðanu un svçtdarîðanu. Euharistija vispirms nozîmç "pateicîbas akts".

1361
294

Euharistija ir arî slavas upuris, kurâ Baznîca slavç Dieva godîbu visas radîbas vârdâ. Ðis slavas upuris ir iespçjams tikai caur Kristu: Viòð vieno ticîgos ar savu Personu, savu slavas dziesmu un savu aizlûgumu, tâ ka slavas upuris Tçvam tiek dâvâts caur Kristu un ar Viòu, lai tas tiktu pieòemts Viòâ.


Kristus un Viòa Miesas - Baznîcas - upura piemiòa
1362
1103

Euharistija ir Kristus Pashas upura piemiòa, Viòa vienîgâ upura aktualizâcija un sakramentâlâ upurçðana Baznîcas - Viòa Miesas - liturìijâ. Visâs euharistiskajâs lûgðanâs pçc vârdiem, ar kuriem tika iedibinâta Svçtâ Mise, atrodam lûgðanu, ko sauc par anamnçzi jeb piemiòu.

1363
1099

Svçtajos Rakstos vârds piemiòa nav tikai pagâtnes notikumu atcere, bet arî Dieva brînumdarbu sludinâðana, kurus Viòð veicis cilvçku labâ. [188] Ðo notikumu liturìiskajâ svinçðanâ tie savâ veidâ kïûst klâtesoði tagadnç. Tieði tâdâ veidâ Izraçlis saprot savu atbrîvoðanu no Çìiptes: ik reizes, kad tiek svinçta Pasha, izceïoðanas notikumi kïûst klâtesoði ticîgo atmiòâ, lai viòi veidotu savu dzîvi saskaòâ ar tiem.

1364
611
1085

Jaunajâ Derîbâ vârds "piemiòa" gûst jaunu jçgu. Kad Baznîca svin Euharistiju, tad tâ piemin Kristus Pashas upuri, kurð kïûst patiesi klâtesoðs: upuris, kuru Kristus uz krusta upurçja vienu reizi un uz visiem laikiem, vienmçr notiek tagadnç [189] : "Ik reizes, kad uz altâra tiek svinçts Krusta upuris, kurâ 'Kristus [..] ir upurçts kâ mûsu Pasha' ( 1 Kor 5, 7), norisinâs mûsu pestîðanas darbs." [190]

1365
2100
1846

Tâ kâ Euharistija ir Kristus Pashas upura piemiòa, tad tâ ir arî upuris. Euharistija kâ upuris tiek atklâta paðos tâs iedibinâðanas vârdos: "Ðî ir mana Miesa, kas par jums tiek atdota" un "Ðis biíeris ir jaunâ derîba manâs Asinîs, kas par jums tiek izlietas." ( Lk 22, 19-20) Euharistijâ Kristus dod ðo paðu Miesu, kuru Viòð mûsu dçï atdeva uz krusta; tâs paðas Asinis, kuras Viòð izlçja "par daudziem [..] grçku piedoðanai" ( Mt 26, 28).

1366
613

Tâtad Euharistija ir upuris tâdçï, ka tâ dara klâtesoðu krusta upuri, tâdçï, ka tâ ir ðî upura piemiòa, un tâdçï, ka tâ dâvâ ðî upura augïus:


Kristus, "mûsu Dievs un Kungs [..], upurçja sevi Dievam Tçvam vienu reizi un uz visiem laikiem, mirstot uz krusta altâra kâ aizbildnis, lai viòiem [cilvçkiem] iegûtu mûþîgo pestîðanu: taèu, tâ kâ pçc nâves Viòa priesterîba nebeidzâs [ Ebr 7, 24. 27], tad Pçdçjo vakariòu laikâ, "naktî, kad Viòð tika nodots" [ 1 Kor 11, 13], [..] Viòð [atstâja] savai mîïotajai Lîgavai redzamu upuri (kâ to prasa cilvçciskâ daba), kas darîtu klâtesoðu Viòa asinîm slacîto upuri, piepildîtu vienu vienîgo reizi uz krusta; tâ piemiòa pastâvçs lîdz laiku beigâm un tâ pestîjoðais spçks kalpos grçku piedoðanai, kurus ik dienas mçs izdarâm." [191]

1367
1545

Kristus upuris un Euharistijas upuris ir viens vienîgs upuris : "Tas ir viens un tas pats upuris, un tas ir Tas pats, kas tagad upurç ar priesteru starpniecîbu un kas toreiz sevi upurçja uz krusta, atðíiras tikai upurçðanas veids" [192] : "Ðajâ dieviðíajâ upurî, kas tiek upurçts Svçtajâ Misç, ir klâtesoðs un bez asins izlieðanas tiek upurçts Tas pats Kristus, kurð uz krusta altâra, 'asinis izlejot, pats sevi uzupurçja' [..]; tâdçï ðis upuris mûs patiesi ðíîstî." [193]

1368
618,2031
1109

Euharistija ir arî Baznîcas upuris. Baznîca, kas ir Kristus Miesa, piedalâs savas Galvas upurî. Kopâ ar Viòu tiek upurçta visa Baznîca. Tâ pievienojas Viòa aizlûgumam pie Tçva par visiem cilvçkiem. Euharistijâ Kristus upuris kïûst arî katra Viòa Miesas locekïa upuris. Ticîgo dzîve, viòu slavas dziesma Dievam, viòu cieðanas, lûgðanas un viòu darbs savienojas ar Kristus dzîvi un Viòa pilnîgo upuri un tâdçjâdi gûst jaunu vçrtîbu. Uz altâra klâtesoðais Kristus upuris visâm kristieðu paaudzçm dod iespçju bût vienotâm Viòa upurçðanâ.


Katakombâs Baznîca bieþi vien ir attçlota kâ lûgðanâ iegrimusi sieviete ar plaði izplestâm rokâm. Kâ Kristus, kas izpleta rokas uz krusta, tâ Baznîca caur Viòu, ar Viòu un Viòâ dâvâ sevi un aizlûdz par visiem cilvçkiem.

1369
834,882
1561
1566

It visa Baznîca ir vienota ar Kristus upuri un Viòa aizlûgumu. Pâvests, kuram Baznîcâ ir jâpilda Pçtera kalpojums, tiek pieminçts ikvienâ Euharistijas svinçðanâ, kuras laikâ viòð tiek nosaukts par universâlâs Baznîcas vienîbas zîmi un tâs kalpu. Vietçjais bîskaps vienmçr ir atbildîgais par Euharistiju, pat tad, ja dievkalpojumu vada priesteris ; viòa vârds tiek pieminçts tâdçï, lai norâdîtu uz to, ka viòð ir ðîs atseviðíâs Baznîcas vadîtâjs prezbitçrija un kalpojoðo diakonu vidû. Kopiena aizlûdz arî par visiem kulta kalpotâjiem, kas tâs labâ un kopâ ar to upurç Euharistijas upuri:


"Par derîgu lai tiek uzskatîta tikai tâ Euharistija, kas tiek svinçta, prezidçjot bîskapam vai tam, kuru viòð deleìçjis." [194]


"Tâtad caur priesteru kalpojumu tiek îstenots ticîgo garîgais upuris vienotîbâ ar Kristus, vienîgâ Vidutâja, upuri, kurð visas Baznîcas vârdâ tiek upurçts Euharistijâ ar priesteru rokâm sakramentâlâ veidâ, bez asins izlieðanas, kamçr atnâks pats Kungs." [195]

1370
956
969

Ar Kristus upuri savienojas ne tikai tie locekïi, kas vçl ir ðeit, uz zemes, bet arî tie, kas ir jau debesu godîbâ : euharistisko upuri Baznîca dâvâ vienotîbâ ar Vissvçtâko Jaunavu Mariju un viòu pieminot, kâ arî pieminot visus svçtos. Euharistijâ Baznîca kopâ ar Mariju ir it kâ krusta pakâjç, vienota ar Kristus upuri un aizlûgumu.

1371
958,1689
1032

Euharistiskais Upuris tiek veltîts arî par ticîgajiem miruðajiem, "kas ir miruði Kristû un vçl nav pilnîbâ ðíîstîti" [196], lai viòi varçtu ieiet Kristus gaismâ un mierâ:


"Guldiet ðo íermeni vienalga kur: lai tas jûs neuztrauc! Tikai to es jums lûdzu, pieminiet mani pie Kunga altâra, kur vien jûs bûtu." [197]


"Pçc tam [anaforâ] mçs [lûdzamies] gan par aizgâjuðajiem svçtajiem tçviem un bîskapiem, gan vispâr par visiem tiem, kas no mûsu vidus aizgâjuði mûþîbâ; mçs ticam, ka lielu labumu gûs dvçseles, par kurâm lûdzas svçtâ un bijâjamâ Upura klâtbûtnç. [..] Un lûdzot Dievu par aizgâjuðajiem, kaut arî tie ir bijuði grçcinieki, mçs [..] Viòam veltâm Kristu, kas upurçts par mûsu grçkiem, lai Dievs, cilvçku Draugs, bûtu labvçlîgs viòiem un mums paðiem." [198]

1372
1140

Sv. Augustîns devis brîniðíîgu ðîs mâcîbas kopsavilkumu, kas mûs rosina arvien pilnîgâk piedalîties mûsu Pestîtâja upurî, kuru mçs svinam Euharistijâ:


"Visu ðo atpestîto pilsçtu, tas ir, svçto sapulci un sabiedrîbu, kâ vispârçjo upuri [..] Dievam dâvâ Augstais priesteris, kurð savâs cieðanâs kâ kalps arî pats sevi upurçja mûsu labâ, lai mçs kïûtu par Miesu, kurai ir tâda Galva. [..] Tas ir kristieðu upuris: 'Mçs visi kopâ esam viena miesa Kristû.' ( Rom 12, 5) Un ðo ticîgajiem labi pazîstamo Altâra Sakramentu Baznîca bez mitas atkârto; ðajâ sakramentâ viòai kïûst redzams, ka tajâ, ko tâ upurç, viòa pati tiek upurçta." [199]


Kristus klâtbûtne Viòa Vârda un Svçtâ Gara spçkâ
1373
1088

"Kristus Jçzus, kurð nomira, vçl vairâk - kurð ir augðâmcçlies un kurð sçþ pie Dieva labâs rokas un mûs aizstâv" ( Rom 8, 34), visdaþâdâkajos veidos ir klâtesoðs savâ Baznîcâ [200] : savâ Vârdâ, savas Baznîcas lûgðanâ, "kur divi vai trîs sapulcçjuðies manâ vârdâ, tur es esmu viòu vidû" ( Mt 18, 20), nabagajos, slimniekos, ieslodzîtajos [201], sakramentos, kurus Viòð pats ir iedibinâjis, Svçtajâ Mises upurî un liturìiskâ kalpotâja personâ. Taèu "visvairâk [Viòð ir klâtesoðs] euharistiskajâs zîmçs" [202] .

1374
1211

Euharistiskajâs zîmçs Kristus ir klâtesoðs pilnîgi îpaðâ veidâ. Ðis klâtbûtnes veids paaugstina Euharistiju pâri visiem sakramentiem un dara to par "garîgâs dzîves pilnîbu un visu sakramentu galamçríi". [203] Vissvçtais Euharistijas sakraments patiesi, reâli un substanciâli satur mûsu Kunga Jçzus Kristus Miesu un Asinis vienîbâ ar Viòa dvçseli un dieviðíîbu, tâtad - Kristu visâ pilnîbâ. [204] "Ðo klâtbûtni sauc par 'reâlu' nevis izslçdzoðâ veidâ, it kâ pârçjâs klâtbûtnes nebûtu 'reâlas', bet gan savas izcilîbas dçï, jo tâ ir substanciâla un tajâ Kristus, Dievs un Cilvçks, ir klâtesoðs visâ savâ pilnîbâ." [205]

1375
1105

Ðajâ sakramentâ Kristus kïûst klâtesoðs, maizei un vînam pârvçrðoties Kristus Miesâ un Asinîs. Baznîcas tçvi stingri apliecinâjuði Baznîcas ticîbu Kristus Vârda un Svçtâ Gara iedarbîgumam ðîs pârvçrðanas îstenoðanâ. Tâ sv. Jânis Hrizostoms saka:

1128

"Ne jau no cilvçka ir atkarîgs tas, ka upurdâvanas kïûst par Kristus Miesu un Asinîm, bet pats Kristus, kurð mûsu dçï ir krustâ sists, to dara. Priesteris, Viòa pârstâvis, izrunâ ðos vârdus, taèu ðo vârdu iedarbîgums un þçlastîba nâk no Dieva. "Tâ ir mana Miesa, " Viòð saka. Ðie vârdi pârvçrð upurdâvanas." [206]


Un sv. Ambrozijs par ðo pârvçrðanu saka:

298

Bûsim pârliecinâti, ka "mûsu priekðâ ir nevis tas, ko veidojusi daba, bet ko svçtîba ir pârvçrtusi, un ka svçtîbas spçks ir lielâks par dabas spçku, jo svçtîba pârveido arî paðu dabu". [207] "Vai tad Kristus vârdi, kas ne no kâ varçja radît to, kâ nebija, nebûtu varçjuði esoðâs lietas pârveidot par to, kas tâs vçl nav bijuðas? Jo vai tad tas ir mazâk - pieðíirt lietâm to sâkotnçjo dabu, nekâ ðo dabu izmainît?" [208]

1376

Tridentas koncils katolisko ticîbu izteica îsumâ, apliecinot: "Tâ kâ Kristus, mûsu Pestîtâjs, sacîjis, ka tas, ko Viòð upurçja zem maizes zîmes, patiesi ir Viòa Miesa, tad Baznîcâ vienmçr ir valdîjusi ðî pârliecîba, kuru svçtais Koncils pasludina no jauna: konsekrçjot maizi un vînu, visa maizes substance pârvçrðas par mûsu Kunga Kristus Miesas substanci, bet visa vîna substance - par Viòa Asiòu substanci. Svçtâ katoliskâ Baznîca ðo pârvçrðanu pienâcîgi un tieði ir nosaukusi par transsubstanciâciju. " [209]

1377

Kristus euharistiskâ klâtbûtne iesâkas ar konsekrâcijas brîdi un ilgst tikmçr, kamçr pastâv euharistiskâs zîmes. Kristus ir visâ pilnîbâ klâtesoðs katrâ no zîmçm un visâ pilnîbâ klâtesoðs katrâ no tâs daïiòâm, tâ ka maizes lauðana nesadala Kristu. [210]

1378
1178
103,2628

Euharistijas kults. Svçtâs Mises liturìijâ mçs izsakâm savu ticîbu Kristus reâlajai klâtbûtnei zem maizes un vîna zîmçm, piemçram, nometoties uz ceïiem vai dziïi paklanoties, kas ir kâ zîme Kunga pielûgsmei. "Katoliskâ Baznîca ir îstenojusi un turpina îstenot pielûgsmes kultu, ko jâveltî Euharistijas sakramentam ne tikai Svçtâs Mises laikâ, bet arî ârpus tâs, glabâjot konsekrçtâs Hostijas ar vislielâko rûpîbu, tâs nesot procesijâ vai izstâdot, lai ticîgie tâs varçtu svinîgi godinât." [211]

1379
1183
2691

Svçtâ uzglabâðanas vieta (tabernâkuls) vispirms bija domâta cienîgai Euharistijas glabâðanai, lai to ârpus Mises laika varçtu aiznest slimniekiem un tiem, kas nav varçjuði piedalîties Misç. Padziïinoties ticîbai Kristus reâlajai klâtbûtnei Euharistijâ, Baznîca ir apzinâjusies, kâda nozîme ir klusai zem euharistiskajâm zîmçm klâtesoðâ Kunga pielûgsmei. Ðî iemesla dçï tabernâkuls baznîcâ jânovieto îpaði cienîgâ vietâ; tam jâbût veidotam tâ, lai uzsvçrtu un paustu patiesîbu par Kristus reâlo klâtbûtni Vissvçtajâ Sakramentâ.

1380
669
478

Tam, ka Kristus ir vçlçjies ðâdâ îpaðâ veidâ palikt klâtesoðs savâ Baznîcâ, ir dziïð pamats. Tâ kâ Kristum Viòa redzamajâ veidâ bija savçjie jâatstâj, Viòð vçlçjâs dâvât mums savu sakramentâlo klâtbûtni; tâ kâ Viòð gatavojâs sevi upurçt uz krusta, lai glâbtu mûs, tad gribçja, lai mums paliktu piemiòa par mîlestîbu, ar kuru Viòð mûs "mîlçja [..] lîdz galam" ( 13, 1), lîdz pat savas dzîvîbas upurçðanai. Jo, lûk, savâ euharistiskajâ klâtbûtnç Viòð noslçpumainâ veidâ paliek mûsu vidû kâ Tas, kurð mûs mîlçjis un sevi atdevis par mums [212] ; un Viòð paliek klâtesoðs zem zîmçm, kuras ðo mîlestîbu izsaka un dâvâ:

2715

"Baznîcai un pasaulei ir ïoti nepiecieðams euharistiskais kults. Jçzus mûs gaida ðajâ mîlestîbas sakramentâ. Neþçlosim laiku, lai ietu Viòu sastapt adorâcijâ, kontemplâcijâ, kas ir pilna ticîbas un vçlas gandarît par pasaules smagajiem grçkiem un noziegumiem. Lai nekad neapsîkst mûsu pielûgsme." [213]

1381
156
215

"Kristus îstâs Miesas un îsto Asiòu klâtbûtne ðajâ sakramentâ, kâ sacîjis sv. Toms, 'nav uztverama ar sajûtâm, bet vienîgi - ar ticîbu, kas balstâs uz Dieva autoritâti'. Lûk, kâpçc, komentçdams sv. Lûkasa evaòìçlija tekstu: ' Tâ ir mana Miesa, kas par jums tiek atdota' (2, 19), sv. Kirils teicis: 'Nejautâ, vai tâ ir patiesîba, bet labâk pieòem Pestîtâja vârdus ticîbâ, jo Viòð, kurð ir Patiesîba, nemelo'" [214] :


"Tevi dziïi pielûdzu, neredzamais Dievs, kas patiesi apslçptîbâ zem ðîm zîmçm esi; mana sirds Tev pakïaujas visâ pilnîbâ, jo, kontemplçjot Tevi, tâ tik tikko nepamirst. Redze, tauste, garða Tevi neaizsniedz, tikai saklausîtajam uzticçties var; Dieva Dçls ko teicis, es ticu visam tam, nekâ patiesâka par ðiem vârdiem nav." [215]


VI. Lieldienu mielasts

1382
950

Svçtâ Mise vienlaikus un nedalâmi ir piemiòas upuris, kurâ nemitîgi îstenojas Kristus upuris uz krusta, un svçtais mielasts, kur saòemam Kunga Miesu un Asinis. Bet euharistiskâ Upura svinçðana vistieðâkajâ veidâ ir vçrsta uz to, lai ticîgie, pieòemot Komûniju, padziïinâtu savu vienotîbu ar Kristu. Pieòemt Komûniju nozîmç saòemt Kristu, kurð sevi ir upurçjis par mums.

1383
1182

Altâris, ap kuru Baznîca ir sapulcçjusies Euharistijas svinçðanas laikâ, pauþ divus viena un tâ paða noslçpuma aspektus: tas ir gan upurçðanas altâris, gan arî Kunga galds - îpaði tâdçï, ka kristieðu altâris simbolizç paðu Kristu, kurð ir klâtesoðs savu ticîgo svçtsapulcç, bûdams vienlaikus gan upuris, kas tiek veltîts mûsu izlîgðanai, gan Maize no debesîm, kas dâvâ mums sevi. "Kas tad ir Kristus altâris, ja ne Kristus Miesas attçls?" jautâ sv. Ambrozijs [216] un citâ vietâ: "Altâris simbolizç Kristus Miesu, un Kristus Miesa atrodas uz altâra." [217] Liturìija ðo upura un Komûnijas vienotîbu izsaka vairâkâs lûgðanâs. Tâ Romas Baznîca lûdz savâ anaforâ:


"Dziïâ pazemîbâ mçs Tevi lûdzam, visvarenais Dievs, liec savam svçtajam eòìelim aiznest ðo Upuri uz Tava debesu altâra Tavas dieviðíâs Majestâtes priekðâ, lai mçs visi, kas pie altâra pieòemsim Tava Dçla svçto Miesu un Asinis, no debesîm saòemtu ikvienu þçlastîbu un svçtîbu." [218]


"Òemiet un çdiet no tâs visi": Komûnija
1384
2835

Kungs vçrðas pie mums ar neatlaidîgu aicinâjumu pieòemt Viòu Euharistijas sakramentâ: "Patiesi, patiesi, es jums saku: Ja jûs neçdîsiet Cilvçka Dçla Miesu un nedzersiet Viòa Asinis, jums nebûs paðiem sevî dzîves." ( 6, 53)

1385
1457

Lai atbildçtu uz ðo aicinâjumu, mums sevi ir jâsagatavo ðim tik lielajam un svçtajam brîdim. Sv. Pâvils mudina izmeklçt sirdsapziòu: "Kas necienîgi ðo maizi çdîs vai dzers Kunga biíeri, tas noziegsies pret Kunga Miesu un Asinîm. Bet lai cilvçks pats sevi pârbauda un tâ lai çd no ðîs maizes un dzer no ðî biíera! Jo kas çd un dzer necienîgi, tas, neizðíirdams Kunga Miesu, çd un dzer sev tiesu." ( 1 Kor 11, 27-29) Tiem, kas apzinâs, ka ir smagi grçkojuði, pirms iet pie Komûnijas, jâsaòem Gandarîðanas sakraments.

1386

Ðî sakramenta diþenuma priekðâ ticîgajam atliek vienîgi pazemîgi un ar kvçlu ticîbu atkârtot vârdus, kurus sacîja centurions [219] : "Kungs, es neesmu cienîgs, ka Tu nâktu pie manis, bet saki tikai vârdu, un mana dvçsele kïûs vesela!" [220] Un sv. Jâòa Hrizostoma Dieviðíajâ Liturìijâ ticîgie vienâ garâ lûdzas:

732

"Liec man ðodien pieòemt Komûniju Tavâs mistiskajâs Vakariòâs, ak, Dieva Dçls. Jo es neizpaudîðu Tavu noslçpumu ienaidniekiem un nedoðu Tev arî Jûdasa skûpstu. Bet kâ ïaundaris pie krusta saukðu uz Tevi: 'Kungs, piemini mani savâ valstîbâ!'" [221]

1387
2043

Lai pienâcîgi sagatavotos ðî sakramenta saòemðanai, ticîgie ievçros savâ Baznîcâ noteikto gavçni. [222] Cilvçka ârçjâ stâja (þesti, apìçrbs) paudîs ðî brîþa cienîgumu, svinîgumu un prieku par to, ka Kristus kïûst par mûsu viesi.

1388

Saskaòâ ar Euharistijas jçgu, pienâkas, ka ticîgie, ja ir cienîgi [223], pieòem Komûniju ik reizes, kad piedalâs Svçtajâ Misç [224] : "ïoti ieteicams, lai ticîgie piedalîtos Svçtajâ Misç pilnîgâkâ veidâ, no tâ paða Upura saòemot Kunga Miesu pçc tam, kad Komûniju pieòçmis priesteris" [225].

1389
2042
2837

Baznîca uzliek ticîgajiem par pienâkumu "svçtdienâs un svçtku dienâs piedalîties Dieviðíajâ Liturìijâ" [226] un pieòemt Euharistiju vismaz vienreiz gadâ, ja iespçjams, Lieldienu laikâ [227], Gandarîðanas sakramenta sagatavotiem. Taèu Baznîca dedzîgi iesaka ticîgajiem pieòemt svçto Komûniju svçtdienâs un svçtku dienâs vai vçl bieþâk, pat ik dienas.

1390

Pateicoties Kristus sakramentâlajai klâtbûtnei zem katras no zîmçm, Komûnija, pieòemot to tikai zem maizes zîmes, ïauj pilnîbâ saòemt augïus, kurus sniedz Euharistijas þçlastîba. Pastorâlu iemeslu dçï ðis Komûnijas pieòemðanas veids ir likumîgi ieviesies kâ visierastâkais latîòu ritâ. "Sakramentâlâs zîmes ziòâ pilnîgâka forma svçtajai Komûnijai ir tad, kad to pieòem zem abiem zîmju veidiem. Jo tâdâ formâ euharistiskâ Mielasta zîme kïûst izteiksmîgâka." [228] Tâda Komûnijas pieòemðanas forma ir ierasta austrumu ritos.


Komûnijas augïi
1391
460
521

Komûnija dara cieðâku mûsu vienotîbu ar Kristu. Euharistijas saòemðanas Komûnijâ galvenais auglis ir dziïa vienotîba ar Kristu Jçzu. Patieðâm, Kungs saka: "Kas çd manu Miesu un dzer manas Asinis, tas paliek manî un es - viòâ." ( 6, 56) Dzîve Kristû rod savu pamatu euharistiskajâ Mielastâ: "Kâ mani ir sûtîjis dzîvais Tçvs un es dzîvoju caur Tçvu, tâ arî tas, kas mani çd, dzîvos caur mani" ( 6, 57):


"Kad [Kunga] svinîbâs ticîgie pieòem Dçla Miesu, tie viens otram sludina Labo Vçsti, ka ir dota dzîvîbas íîla; lîdzîgi eòìelis sacîja Marijai [Magdalçnai]: 'Kristus ir augðâmcçlies!' Un, lûk, tagad dzîvîba un augðâmcelðanâs tiek dâvâta tam, kas pieòem Kristu." [229]

1392
1212
1524

Ko materiâlâ barîba dod miesas dzîvîbai, to Komûnija apbrînojamâ veidâ îsteno garîgajâ dzîvç. Augðâmceltâ Kristus "Svçtâ Gara dzîvinâtâs un dzîvinoðâs" [230] Miesas pieòemðana Komûnijâ saglabâ, attîsta un atjauno Kristîbâ saòemtâs þçlastîbas dzîvi. Lai kristîgâ dzîve pieaugtu, to nepiecieðams uzturçt ar euharistisko Komûniju, mûsu svçtceïojuma Maizi, lîdz pat nâves brîdim, kad mums tâ tiks dota kâ ceïamaize.

1393
613

Komûnija mûs attâlina no grçka. Kristus Miesa, kuru saòemam Komûnijâ, ir "atdota par mums", un Asinis, kuras dzeram, "ir izlietas par daudziem grçku piedoðanai". Ðî iemesla dçï Euharistija nevar mûs vienot ar Kristu, vienlaikus neattîrot mûs no izdarîtajiem grçkiem un nepasargâjot mûs no grçkiem nâkotnç:


"Ik reizes, kad pieòemam Viòu, mçs sludinâm Kunga nâvi. [231] Ja mçs sludinâm Kunga nâvi, tad sludinâm arî grçku atlaiðanu. Ja ik reizes, kad tiek izlietas Viòa Asinis, tâs tiek izlietas grçku piedoðanai, tad man tâs jâpieòem vienmçr, lai mani grçki tiktu atlaisti vienmçr. Man, kas vienmçr grçkoju, vienmçr ir vajadzîgas zâles." [232]

1394
1863
1436

Kâ miesas barîba kalpo zaudçto spçku atjaunoðanai, tâ arî Euharistija stiprina mîlestîbu, ko ikdienas dzîve pamazâm novâjina; un ðî iedzîvinâtâ mîlestîba dzçð ikdieniðíos grçkus. [233] Dâvâdams sevi mums, Kristus atdzîvina mûsu mîlestîbu un dara mûs spçjîgus saraut mûsu nekârtîgâs piesaistes radîbâm un iesakòoties Viòâ:


"Tâ kâ Kristus ir miris par mums aiz mîlestîbas, tad ik reizes, kad upurçðanas brîdî pieminam Viòa nâvi, mçs lûdzam, lai Svçtais Gars nonâk un pieðíir mums mîlestîbu; mçs pazemîgi lûdzam, lai ðîs mîlestîbas spçkâ, kurâ Kristus mira par mums krusta nâvç, saòçmuði Svçtâ Gara þçlastîbu, arî mums pasaule bûtu kâ krustâ sista un mçs paði bûtu krustâ sisti pasaulei; [..] saòçmuði mîlestîbas dâvanu, mirsim grçkam un dzîvosim Dievam." [234]

1395
1855
1446

Ar mîlestîbu, kuru Euharistija iededz mûsos, tâ mûs pasargâ no nâvîgiem grçkiem nâkotnç. Jo vairâk mçs esam lîdzdalîgi Kristus dzîvç, jo dziïâka kïûst mûsu draudzîba ar Viòu, jo grûtâk nâvîgajam grçkam ir saraut mûsu saikni ar Viòu. Euharistija nav domâta nâvîgu grçku piedoðanai. Tam ir Gandarîðanas sakraments. Euharistija ir sakraments tiem, kas ir pilnîgâ vienotîbâ ar Baznîcu.

1396
1118
1267
790

Mistiskâs Miesas vienotîba: Euharistija veido Baznîcu. Tie, kas saòem Euharistiju, ir cieðâk vienoti ar Kristu. Un tajâ pat laikâ Kristus viòus apvieno ar visiem ticîgajiem, veidojot vienu vienîgu Miesu: Baznîcu. Ðo jau ar Kristîbu îstenoto iekïauðanu Baznîcâ Komûnija atjauno, stiprina un padziïina. Kristîbâ mçs esam aicinâti kïût par vienu miesu. [235] Euharistija îsteno ðo aicinâjumu: "Vai tad svçtîbas biíeris, kuru mçs svçtîjam, nav lîdzdalîba Kristus Asinîs? Un vai maize, kuru lauþam, nav lîdzdalîba Kristus Miesâ? Tâ kâ maize ir viena, tad arî mçs, daudzie, esam viena miesa, jo mçs visi dalâmies vienâ maizç" ( 1 Kor 10, 16-17):

1064

"Ja jau jûs esat Kristus Miesa un tâs locekïi, tad tas ir jûsu sakraments, kas atrodas uz Kunga galda; jûs saòemat savu sakramentu. Uz to, ko saòemat, jûs atbildat: 'Amen' ['Jâ, tas ir patiesi'] un, atbildçdami, piekrîtat. Tâtad tu dzirdi: 'Kristus Miesa', un atbildi: 'Amen'. Tad esi Kristus Miesas loceklis, lai tavs 'Amen' bûtu patiess." [236]

1397
2449

Euharistija uzliek par pienâkumu rûpçties par nabagajiem : lai par mums atdoto Kristus Miesu un Asinis mçs pieòemtu patiesîbâ, mums jâatpazîst Kristus nabagajos, Viòa brâïos [237] :


"Tu esi baudîjis Kunga Asinis un pat nepazîsti savu brâli; [..] tu apgâni ðo galdu, uzskatîdams, ka tas, kas cienîgs piedalîties ðajâ Mielastâ, nav cienîgs, lai tu dalîtos ar viòu savâ iztikâ. [..] Dievs tevi atbrîvojis no [..] visiem [grçkiem] un ielûdzis tevi uz Mielastu; bet tu tâ arî neesi kïuvis þçlsirdîgâks." [238]

1398
817

Euharistija un kristieðu vienîba. Ðî noslçpuma diþenuma priekðâ Augustîns izsaucas: "Ak, dievbijîbas sakraments! Ak, vienîbas zîme! Ak, mîlestîbas saikne!" [239] Tâpçc jo sâpîgâka ir Baznîcas ðíelðanâs, kas atrauj no kopçjâs lîdzdalîbas Kunga galdâ, un jo neatliekamâkas ir lûgðanas Kungam, lai atgrieþas tâs dienas, kad visi, kas ticçja uz Viòu, bija pilnîgâ vienîbâ.

1399
838

Austrumu Baznîcas, kas nav pilnîgâ vienotîbâ ar katolisko Baznîcu, svin Euharistiju ar lielu mîlestîbu. "Ðîm Baznîcâm, kaut arî tâs atðíirtas, ir îsti sakramenti, kas tâs vieno ar mums - vispirms jau, apustuliskâs pçctecîbas spçkâ: Priesterîba un Euharistija." [240] Lîdz ar to "zinâma vienotîba in sacris (svçtajâs lietâs), tâtad - Euharistijâ, labvçlîgos apstâkïos un ar Baznîcas priekðniecîbas piekriðanu ir ne tikai iespçjama, bet arî ieteicama" [241].

1400
1536

Reformâcijas radîtâs ekleziâlâs kopienas, kas atðíirtas no katoliskâs Baznîcas, "galvenokârt tâdçï, ka tâm pietrûkst Ordinâcijas sakramenta, nav saglabâjuðas euharistisko noslçpumu tâ îpaðajâ un pilnîgajâ bûtîbâ". [242] Tieði ðî iemesla dçï katoliskajai Baznîcai euharistiskâ starpkonfesionâlâ komûnija ar ðîm kopienâm nav iespçjama. Tomçr ðîs ekleziâlâs kopienas, "kad tâs svçtajâ Vakarçdienâ svin Kunga nâves un augðâmcelðanâs piemiòu, apliecina, ka dzîvot nozîmç bût vienotîbâ ar Kristu un gaidît Viòa atnâkðanu godîbâ". [243]

1401
1483
1385

Kad rodas nopietna nepiecieðamîba, tad, saskaòâ ar vietçjâ bîskapa lçmumu, katoliskâ kulta kalpotâji var pieðíirt sakramentus (Euharistiju, Gandarîðanas sakramentu, Slimnieku svaidîðanas sakramentu) citiem kristieðiem, kas nav pilnîgâ vienotîbâ ar katolisko Baznîcu, bet kas to lûdz paði pçc savas brîvâs gribas: tad viòiem jâapliecina katoliskâ ticîba attiecîbâ uz ðiem sakramentiem un jâbût ðo sakramentu pieòemðanai atbilstoðâ nostâjâ. [244]


VII. Euharistija - "nâkamâs godîbas íîla"

1402
1323
1130

Kâdâ senâ lûgðanâ Baznîca uzgavilç Euharistijas noslçpumam: "Ak, svçtais Mielasts, kurâ Kristus ir mûsu barîba, kur atmiòâ atdzîvojas Viòa cieðanas, kur þçlastîba piepilda mûsu dvçseles un mums tiek dota nâkamâs godîbas íîla." [245] Ja Euharistija ir Kunga Lieldienu piemiòa, ja, pieòemot pie altâra Komûniju, mçs no debesîm saòemam "ikvienu þçlastîbu un svçtîbu" [246], tad Euharistija jau iepriekð atklâj debesu godîbu.

1403
671

Pçdçjo vakariòu laikâ Kungs pats vçrsa savu mâcekïu skatienu uz Pashas piepildîjumu Dieva valstîbâ: "Bet es jums saku, ka no ðî laika es vairs nedzerðu no ðiem vîna koka augïiem lîdz tai dienai, kad es to ar jums no jauna dzerðu sava Tçva valstîbâ." ( Mt 26, 29) [247] Ik reizes, kad Baznîca svin Euharistiju, tâ atceras ðo apsolîjumu un viòas skatiens vçrðas pie Tâ, "kas nâk" ( Atkl 1, 4). Savâ lûgðanâ tâ sauc pçc Viòa otrreizçjâs atnâkðanas: "Marana tha" ( 1 Kor 16, 22), "Nâc, Kungs Jçzu!" ( Atkl 22, 20), "Lai nâk Tava þçlastîba un lai pâriet ðî pasaule!" [248]

1404
1041
1028

Baznîca zina, ka jau tagad Kungs atnâk savâ Euharistijâ un ka Viòð ir ðeit, mûsu vidû. Tomçr ðî klâtbûtne ir aizklâta. Tâdçï mçs svinam Euharistiju, "droðâ cerîbâ gaidot atnâkam mûsu Pestîtâju, Kungu Jçzu Kristu" [249], lûdzot, lai debesu valstîbâ mçs "vienmçr skatîtu Tavu godîbu, kad Tu noslaucîsi ikvienu asaru no mûsu acîm, jo, redzot Tevi, savu Dievu, kâds esi, mçs bûsim Tev lîdzîgi visos mûþos un slavçsim Tevi bez gala caur Jçzu Kristu, mûsu Kungu" [250].

1405
1042
1000

Ðai lielajai cerîbai, kâda mums ir par jaunajâm debesîm un jauno zemi, kurâ valdîs taisnîba [251], mums nav droðâkas íîlas un skaidrâkas zîmes par Euharistiju. Patieðâm, ik reizes, kad ðis noslçpums tiek svinçts, "norisinâs mûsu pestîðanas darbs" [252], un mçs "[lauþam] vienu maizi [..], kas ir nemirstîbas lîdzeklis, kâ pretinde, lai mçs nevis mirtu, bet mûþîgi dzîvotu Jçzû Kristû" [253].


Kopsavilkums

1406

Jçzus sacîja: "Es esmu dzîvâ maize, kas nâkusi no debesîm. Ja kas çdîs no ðîs maizes, tas dzîvos mûþam [..]. Kas çd manu Miesu un dzer manas Asinis, tam ir mûþîgâ dzîve, [..] tas paliek manî un es viòâ." ( 6, 51. 54. 56)

1407

Euharistija ir Baznîcas dzîves sirds un virsotne, jo tajâ Kristus savu Baznîcu un visus tâs locekïus iekïauj savâ slavas un pateicîbas upurî, kuru uz krusta reiz un uz visiem laikiem Viòð dâvâja savam Tçvam; ar ðo upuri Viòð izlej pestîðanas þçlastîbu pâr savu Miesu, kas ir Baznîca.

1408

Euharistiskâ svinçðana vienmçr satur: Dieva Vârdu sludinâðanu; pateicîbas aktu Dievam Tçvam par visiem Viòa labajiem darbiem, it îpaði par Viòa Dçla upurçðanu; maizes un vîna konsekrâciju un piedalîðanos liturìiskajâ mielastâ, kurâ tiek pieòemta Kunga Miesa un Asinis. Ðîs sastâvdaïas veido vienu un to paðu kulta aktu.

1409

Euharistija ir Kristus Pashas piemiòa, tas ir, pestîðanas darba, kuru Kristus îstenoja ar savu dzîvi, nâvi un augðâmcelðanos, piemiòa; ðis darbs kïûst klâtesoðs liturìiskâs darbîbas rezultâtâ.

1410

Pats Kristus, jaunâs derîbas mûþîgais Augstais priesteris, darbodamies ar priesteru starpniecîbu, upurç euharistisko Upuri. Un Tas pats Kristus, reâli klâtesoðs zem maizes un vîna zîmçm, ir Upuris, kas tiek upurçts Euharistijâ.

1411

Vienîgi priesteri, kuru ordinâcija ir derîga, var vadît Euharistijas dievkalpojumu un konsekrçt maizi un vînu, lai tie kïûtu par Kunga Miesu un Asinîm.

1412

Euharistijas sakramenta bûtiskâs zîmes ir kvieðu maize un vînogu vîns, pâr kurâm tiek piesaukta Svçtâ Gara svçtîba un pâr kurâm priesteris izrunâ konsekrâcijas vârdus, kurus Jçzus sacîjis Pçdçjo vakariòu laikâ: "Tâ ir mana Miesa, kas par jums tiks atdota. [..] Tas ir manu [..] Asiòu biíeris."

1413

Ar konsekrâciju notiek maizes un vîna transsubstanciâcija par Kristus Miesu un Asinîm. Zem pârvçrstajâm maizes un vîna zîmçm dzîvs un visâ savâ godîbâ patiesi, reâli un substanciâli ir klâtesoðs pats Kristus, Viòa Miesa un Asinis ar Viòa dvçseli un dieviðíîbu. [254]

1414

Euharistija kâ upuris tiek upurçta arî tâdçï, lai izlîdzinâtu gan dzîvo, gan miruðo cilvçku grçkus un lai saòemtu no Dieva garîgos vai laicîgos labumus.

1415

Tam, kas vçlas saòemt Kristu euharistiskajâ Komûnijâ, jâatrodas þçlastîbas stâvoklî. Ja kâds apzinâs, ka ir darîjis nâvîgu grçku, tad viòð nedrîkst pieòemt Euharistiju, iekams nav saòçmis grçku piedoðanu Gandarîðanas sakramentâ.

1416

Svçtâ Kristus Miesas un Asiòu Komûnija dara cieðâku Komûnijas saòçmçja vienîbu ar Kungu, tiek piedoti viòa ikdieniðíie grçki un viòð tiek pasargâts no smagu grçku izdarîðanas. Tâ kâ mîlestîbas saites starp viòu un Kristu ir nostiprinâtas, tad ðî sakramenta saòemðana nostiprina arî Baznîcas, Kristus Mistiskâs Miesas, vienîbu.

1417

Baznîca dedzîgi aicina ticîgos pieòemt svçto Komûniju ik reizes, kad tie piedalâs Euharistijas svinçðanâ; tâ uzliek tiem par pienâkumu to saòemt vismaz reizi gadâ.

1418

Tâ kâ Kristus pats ir klâtesoðs Altâra Sakramentâ, tad Viòu pienâkas godinât ar pielûgsmi. Vissvçtâ Sakramenta apmeklçðana ir "pateicîbas pierâdîjums, mîlestîbas zîme un pienâkuma veltît pielûgsmi Kristum, mûsu Kungam, izpildîðana". [255]

1419

Aizgâjis no ðîs pasaules pie Tçva, Kristus Euharistijâ mums sniedz savas godîbas íîlu: piedalîðanâs Svçtajâ Upurî mûs pielîdzina Viòa Sirdij, stiprina mûs ðîs dzîves svçtceïojuma laikâ, liek mums ilgoties pçc mûþîgâs dzîves un jau tagad vieno mûs ar debesu Baznîcu, ar Vissvçtâko Jaunavu Mariju un visiem svçtajiem.


[3] Pâvils VI, Ap. konst. Divinæ consortium naturæ : AAS 63 (1971), 657. lpp.; sal. Ordo initiationis christianæ adultorum, Prænotanda 1-2 (Typis Polyglottis Vaticanis, 1972), 75. lpp.
[4] Sal. Florences koncils, Dekr. Pro Armenis : DS 1314; KTK 204. kanona § 1, 849. kanons; ABKK, 675. kanona § 1.
[5] Romas katehisms (Catechismus Romanus), 2, 2, 5: P. Rodriguez izdevums (Vatikâns / Pamplona, 1989), 179. lpp.
[6] Sal. Rom 6, 3-4; Kol 2, 12.
[7] Sv. Justîns, Apologia, 1, 61: CA 1, 168 (PG 6, 421).
[8] Sal. Ebr 10, 32.
[9] Sal. 1 Tes 5, 5.
[10] Sv. Gregors no Nazianzas, Oratio, 40, 3-4: SC 358, 202-204 (PG 36, 361-364).
[11] Lieldienu vigîlija, Ûdens svçtîðana: Missale Romanum, paraugizdevums (Typis Polyglottis Vaticanis, 1970), 283. lpp.; Romas misâle, Rîgas metropolijas kûrija, 1987, 317. lpp.
[12] Sal. Rad 1, 2.
[13] Lieldienu vigîlija, Ûdens svçtîðana: Missale Romanum, paraugizdevums (Typis Polyglottis Vaticanis, 1970), 283. lpp.; Romas misâle, Rîgas metropolijas kûrija, 1987, 317. lpp.
[14] Lieldienu vigîlija, Ûdens svçtîðana: Missale Romanum, paraugizdevums (Typis Polyglottis Vaticanis, 1970), 283. lpp.; Romas misâle, Rîgas metropolijas kûrija, 1987, 317. lpp.
[15] Lieldienu vigîlija, Ûdens svçtîðana: Missale Romanum, paraugizdevums (Typis Polyglottis Vaticanis, 1970), 283. lpp.; Romas misâle, Rîgas metropolijas kûrija, 1987, 317. lpp.
[16] Sal. Mt 3, 13.
[17] Sal. Mk 16, 15-16.
[18] Sal. Mt 3, 15.
[19] Sal. Flp 2, 7.
[20] Sal. Mt 3, 16-17.
[21] Sal. Mk 10, 38; Lk 12, 50.
[22] Sal. 19, 34.
[23] Sal. 1 Jò 5, 6-8.
[24] Sv. Ambrozijs, De sacramentis, 2, 2, 6: CSEL 73, 27-28 (PL 16, 425-426).
[25] Sal. Apd 2, 41; 8, 12-13; 10, 48; 16, 15.
[26] Sal. Kol 2, 12.
[27] Sal. Gal 3, 27.
[28] Sal. 1 Kor 6, 11; 12, 13.
[29] Sal. 1 Pçt 1, 23; Ef 5, 26.
[30] Sv. Augustîns, In Iohannis evangelium tractatus, 80, 3: CCL 36, 529 (PL 35, 1840).
[31] Vatikâna II koncils, Konst. Sacrosanctum Concilium, 64: AAS 56 (1964), 117. lpp.
[32] Vatikâna II koncils, Konst. Sacrosanctum Concilium, 65: AAS 56 (1964), 117. lpp.; sal. turpat, 37-40: AAS 56 (1964), 110. un 111. lpp.
[33] Sal. Vatikâna II koncils, Dekr. Ad gentes, 14: AAS 58 (1966), 963. lpp.; KTK, 851., 865. un 866. kanons.
[34] Sal. KTK, 851. (2) un 868. kanons.
[35] Sal. Rom 6, 17.
[36] Sal. Ordo Baptismi parvulorum, 62 (Typis Polyglottis Vaticanis, 1969), 32. lpp.
[37] Sal. Gal 3, 27.
[38] Sal. Flp 2, 15.
[39] KTK, 864. kanons; sal. ABKK, 679. kanons.
[40] Vatikâna II koncils, Dekr. Ad gentes, 14: AAS 58 (1966), 962. un 963. lpp.; sal. Ordo initiationis christianæ adultorum, Prænotanda, 19 (Typis Polyglottis Vaticanis, 1972), 11. lpp., turpat, De tempore catechumenatus eiusque ritibus, 98, 36. lpp.
[41] Vatikâna II koncils, Dekr. Ad gentes, 14: AAS 58 (1966), 963. lpp.
[42] Vatikâna II koncils, Dogm. konst. Lumen gentium, 14: AAS 57 (1965), 19. lpp.; sal. KTK 206., 788. kanons.
[43] Sal. Tridentas koncils, 5. sesija, Dekr . De peccato originali, 4. kanons: DS 1514.
[44] Sal. Kol 1, 12-14.
[45] Sal. KTK, 867. kanons; ABKK, 686. kanona § 1.
[46] Sal. Vatikâna II koncils, Dogm. konst. Lumen gentium, 11: AAS 57 (1965), 15. un 16. lpp., turpat, 41: AAS 57 (1965), 47. lpp.; tas pats, Past. konst. Gaudium et spes, 48: AAS 58 (1966), no 1067.-1069. lpp.; KTK, 774. kanona § 2 un 1136. kanons.
[47] Sal. Apd 16, 15. 33; 18, 8; 1 Kor 1, 16.
[48] Sal. Ticîbas Doktrînas kongregâcija, Instr. Pastoralis actio, 4: AAS 72 (1980), 1139. lpp.
[49] Sal. Mk 16, 16.
[50] Sal. KTK, no 872.-874. kanonam.
[51] Sal. Vatikâna II koncils, Konst. Sacrosanctum Concilium, 67: AAS 56 (1964), 118. lpp.
[52] Sal. KTK, 861. kanona § 1; ABKK, 677. kanona § 1.
[53] Sal. KTK, 861. kanona § 2.
[54] Sal. 1 Tim 2, 4.
[55] Sal. Mk 16, 16.
[56] Sal. 3, 5.
[57] Sal. Mt 28, 20; sal. Tridentas koncils, 7. sesija, Dekr . De sacramentis, kanoni "De sacramento Baptismi", 5. kanons: DS 1618; Vatikâna II koncils, Dogm. konst. Lumen gentium, 14: AAS 57 (1965), 18. lpp.; tas pats, Dekr. Ad gentes, 5: AAS 58 (1966), 951. un 952. lpp.
[58] Sal. Mk 16, 16.
[59] Vatikâna II koncils, Past. konst. Gaudium et spes, 22: AAS 58 (1966), 1043. lpp.; sal. tas pats, Dogm. konst. Lumen gentium, 16: AAS 57 (1965), 20. lpp.; tas pats, Dekr. Ad gentes, 7: AAS 58 (1966), 955. lpp.
[60] Sal. Apd 2, 38; 3, 5.
[61] Sal. Florences koncils, Dekr . Pro Armenis : DS 1316.
[62] Tridentas koncils, 5. sesija, Dekr . De peccato originali, 5. kanons: DS 1515.
[63] Sal. 2 Kor 5, 17.
[64] Sal. Gal 4, 5-7.
[65] Sal. 2 Pçt 1, 4.
[66] Sal. 1 Kor 6, 15; 12, 27.
[67] Sal. Rom 8, 17.
[68] Sal. 1 Kor 6, 19.
[69] Sal. 1 Kor 6, 19.
[70] Sal. 2 Kor 5, 15.
[71] Sal. Ef 5, 21; 1 Kor 16, 15-16.
[72] Sal. 13, 12-15.
[73] Sal. Ebr 13, 17.
[74] Sal. 1 Tes 5, 12-13.
[75] Sal. Vatikâna II koncils, Dogm. konst. Lumen gentium, 37: AAS 57 (1965), 42. un 43. lpp.; KTK, no 208.-223. kanonam; ABKK, 675. kanona § 2.
[76] Vatikâna II koncils, Dogm. konst. Lumen gentium, 11: AAS 57 (1965), 16. lpp.
[77] Sal. Vatikâna II koncils, Dogm. konst. Lumen gentium, 17: AAS 57 (1965), 21. lpp.; tas pats, Dekr. Ad gentes, 7: AAS 58 (1966), 956. lpp.; turpat, 23: AAS 58 (1966), 974. un 975. lpp.
[78] Vatikâna II koncils, Dekr. Unitatis redintegratio, 3: AAS 57 (1965), 93. lpp.
[79] Vatikâna II koncils, Dekr. Unitatis redintegratio, 22: AAS 57 (1965), 105. lpp.
[80] Sal. Rom 8, 29.
[81] Sal. Tridentas koncils, 7. sesija, Dekr. De sacramentis, kanoni "De sacramentis in genere", 9. kanons: DS 1609; tas pats, kanoni "De sacramento Baptismi", 6. kanons: DS 1619.
[82] Sal. Vatikâna II koncils, Dogm. konst. Lumen gentium, 11: AAS 57 (1965), 16. lpp.
[83] Sal. Vatikâna II koncils, Dogm. konst. Lumen gentium, 10: AAS 57 (1965), 15. un 16. lpp.
[84] Sal. sv. Augustîns, Epistula, 98, 5: CSEL 34, 527 (PL 35, 362).
[85] Sal. Ef 1, 13-14; 2 Kor 1, 21-22.
[86] Sv. Irenejs no Lionas, Demonstratio prædicationis apostolicæ, 3: SC 62, 32.
[87] Pirmâ euharistiskâ lûgðana (Romas kanons): Missale Romanum, paraugizdevums (Typis Polyglottis Vaticanis, 1970), 454. lpp.; Romas misâle, Rîgas metropolijas kûrija, 1987, 599. lpp.
[88] Sal. Tridentas koncils, 7. sesija, Dekr. De sacramentis, kanoni "De sacramentis in genere", 9. kanons: DS 1609; tas pats, kanoni "De sacramento Baptismi", 11. kanons: DS 1624.
[89] Sal. Vatikâna II koncils, Dogm. konst. Lumen gentium, 16: AAS 57 (1965), 20. lpp.
[90] Sal. Iestiprinâðanas sakramenta rits ( Ordo Confirmationis), Prænotanda 1 (Typis Polyglottis Vaticanis, 1973), 16. lpp.
[91] Vatikâna II koncils, Dogm. konst. Lumen gentium, 11: AAS 57 (1965), 15. lpp.; sal. Iestiprinâðanas sakramenta rits ( Ordo Confirmationis), Prænotanda 2 (Typis Polyglottis Vaticanis, 1973), 16. lpp.
[92] Sal. Is 11, 2.
[93] Sal. Lk 4, 16-22; Is 61, 1.
[94] Sal. Mt 3, 13-17; 1, 33-34.
[95] Sal. Ez 36, 25-27; Jl 3, 1-2.
[96] Sal. Lk 12, 12; 3, 5-8; 7, 37-39; 16, 7-15; Apd 1, 8.
[97] Sal. 20, 22.
[98] Sal. Apd 2, 1-4.
[99] Sal. Apd 2, 17-18.
[100] Sal. Apd 2, 38.
[101] Sal. Apd 8, 15-17; 19, 5-6.
[102] Sal. Ebr 6, 2.
[103] Pâvils VI, Ap. konst. Divinæ consortium naturæ : AAS 63 (1971), 659. lpp.
[104] Sal. sv. Cipriâns no Kartâgas, Epistula, 73, 21: CSEL 3/2, 795 (PL 3, 1169).
[105] Sal. ABKK, 695. kanona § 1, 696. kanona § 1.
[106] Sal. sv. Hipolîts no Romas, Traditio apostolica, 21: izd. B. Botte (Minstere, 1989), 50. un 52. lpp.
[107] Sal. At 11, 14 utt.
[108] Sal. Ps 23, 5; 104, 15.
[109] Sal. Is 1, 6; Lk 10, 34.
[110] Sal. 2 Kor 2, 15.
[111] Sal. Rad 38, 18; Dz 8, 6.
[112] Sal. Rad 41, 42.
[113] Sal. At 32, 34.
[114] Sal. 1 Íçn 21, 8.
[115] Sal. Jer 32, 10.
[116] Sal. Is 29, 11.
[117] Sal. 6, 27.
[118] Sal. Ef 1, 13; 4, 30.
[119] Sal. Atkl 7, 2-3; 9, 4; Ez 9, 4-6.
[120] Pontificale iuxta ritum Ecclesiæ Syrorum Occidentalium id est Antiochiæ, 1. daïa, latîòu tulkojums, (Typis Polyglottis Vaticanis, 1941), 36. un 37. lpp.
[121] Sal. Vatikâna II koncils, Konst. Sacrosanctum Concilium, 71: AAS 56 (1964), 118. lpp.
[122] Sal. KTK, 866. kanons.
[123] Iestiprinâðanas rits ( Ordo Confirmationis ), 25 (Typis Polyglottis Vaticanis, 1973), 26. lpp.
[124] Pâvils VI, Ap. konst. Divinæ consortium naturæ : AAS 63 (1971), 657. lpp.
[125] Rituale per le Chiese orientali di rito bizantino in lingua greca, 1. daïa (Libreria Editrice Vaticana, 1954), 36. lpp.
[126] Sal. sv. Hipolîts no Romas, Traditio apostolica, 21: izd. B. Botte (Minstere, 1989), 54. lpp.
[127] Sal. Vatikâna II koncils, Dogm. konst. Lumen gentium, 11: AAS 57 (1965).
[128] Sal. Florences koncils, Dekr . Pro Armenis : DS 1319; Vatikâna II koncils, Dogm. konst. Lumen gentium, 11: AAS 57 (1965), 15. lpp.; turpat, 12: AAS 57 (1965), 16. lpp.
[129] Sv. Ambrozijs, De mysteriis, 7, 42: CSEL 73, 106 (PL 16, 402-403).
[130] Sal. Tridentas koncils, 7. sesija, Dekr . De sacramentis, kanoni "De sacramentis in genere", 9. kanons: DS 1609.
[131] Sal. Lk 24, 48-49.
[132] Sv. Akvînas Toms, Summa Theologiæ, 3, q. 72, a. 5, ad 2: Leona XIII izdevums, 12, 130.
[133] Sal. KTK, 889. kanona § 1.
[134] KTK, 890. kanons.
[135] Sal. KTK, 891. un 883. (3) kanons.
[136] Sv. Akvînas Toms, Summa Theologiæ, 3, q. 72, a. 8, ad 2: Leona XIII izdevums, 12, 133.
[137] Sal. Iestiprinâðanas rits ( Ordo Confirmationis), Prænotanda 3 (Typis Polyglottis Vaticanis 1973), 16. lpp.
[138] Sal. Apd 1, 14.
[139] Sal. Iestiprinâðanas rits ( Ordo Confirmationis), Prænotanda 5 (Typis Polyglottis Vaticanis, 1973), 17. lpp.; turpat, 6 (Typis Polyglottis Vaticanis, 1973), 17. lpp.; KTK, 893. kanona § 1-2.
[140] Sal. Vatikâna II koncils, Dogm. konst. Lumen gentium, 26: AAS 57 (1965), 32. lpp.
[141] Sal. KTK, 883. kanona § 2.
[142] Sal. KTK, 882. kanons.
[143] Sal. KTK, 884. kanona § 2.
[144] Sal. KTK, 883. (3) kanons.
[145] Vatikâna II koncils, Konst. Sacrosanctum Concilium, 47: AAS 56 (1964), 113. lpp.
[146] Sal. Vatikâna II koncils, Dogm. konst. Lumen gentium, 11: AAS 57 (1965), 15. lpp.
[147] Vatikâna II koncils, Dekr. Presbyterorum ordinis, 5: AAS 58 (1966), 997. lpp.
[148] Sv. Ritu kongregâcija, Instr. Eucharisticum mysterium, 6: AAS 59 (1967), 545. lpp.
[149] Sv. Irenejs no Lionas, Adversus hæreses, 4, 18, 5: SC 100, 610 (PG 7, 1028).
[150] Sal. 1 Kor 11, 20.
[151] Sal. Atkl 19, 9.
[152] Sal. Mt 14, 19; 15, 36; Mk 8, 6. 19.
[153] Sal. Mt 26, 26; 1 Kor 11, 20.
[154] Sal. Lk 24, 13-35.
[155] Sal. Apd 2, 42. 46; 20, 7. 11.
[156] Sal. 1 Kor 10, 16-17.
[157] Sal. 1 Kor 11, 17-34.
[158] Sal. Ps 116, 13. 17.
[159] Sal. 1 Pçt 2, 5.
[160] Sal. Mal 1, 11.
[161] Sal. 1 Kor 10, 16-17.
[162] Sal. Constitutiones apostolicæ, 8, 13, 12: SC 336, 208 ( Funk, Didascalia et Constitutiones Apostolorum 1, 516); Didache, 9, 5: SC 248, 178 ( Funk, Patres apostolici 1, 22); turpat, 10, 6: SC 248, 180 ( Funk, Patres apostolici 1, 24). -
[163] Sv. Ignâcijs no Antiohijas, Vçstule efezieðiem, 20, 2: SC 10bis, 76 ( Funk, 1, 230).
[164] Sal. Ps 104, 13-15.
[165] Sal. I euharistiskâ lûgðana jeb Romas kanons ( Prex eucharistica I seu Canon Romanus), 95: Missale Romanum, paraugizdevums (Typis Polyglottis Vaticanis, 1970), 453. lpp.; Romas misâle, Rîgas metropolijas kûrija, 1987, 558. lpp.
[166] Sal. At 8, 3.
[167] Sal. Mt 14, 13-21; 15, 32-39.
[168] Sal. 2, 11.
[169] Sal. Mk 14, 25.
[170] Sal. 13, 1-17.
[171] Tridentas koncils, 22. sesija, Doktrîna De ss. Missæ Sacrificio, 1. nod.: DS 1740.
[172] Sal. 6.
[173] Sal. Mt 26, 17-29; Mk 14, 12-25; 1 Kor 11, 23-25.
[174] Vatikâna II koncils, Dekr. Ad gentes, 1: AAS 58 (1966), 947. lpp.
[175] Sv. Justîns, Apologia, 1, 67: CA 1, 184-186 (PG 6, 429).
[176] Sv. Justîns, Apologia, 1, 65: CA 1, 176-180 (PG 6, 428).
[177] Sal. Vatikâna II koncils, Konst. Sacrosanctum Concilium, 56: AAS 56 (1964), 115. lpp.
[178] Sal. Vatikâna II koncils, Dogm. konst. Dei Verbum, 21: AAS 58 (1966), 827. lpp.
[179] Sal. Lk 24, 13-35.
[180] Sal. 1 Tes 2, 13.
[181] Sv. Irenejs no Lionas, Adversus hæreses, 4, 18, 4: SC 100, 606 (PG 7, 1027); sal. Mal 1, 11.
[182] Sal. 1 Kor 16, 1.
[183] Sal. 2 Kor 8, 9.
[184] Sv. Justîns, Apologia, 1, 67: CA 1, 186-188 (PG 6, 429).
[185] Sal. I euharistiskâ lûgðana jeb Romas kanons ( Prex eucharistica I seu Canon Romanus), 90: Missale Romanum, paraugizdevums (Typis Polyglottis Vaticanis, 1970), 451. lpp.; Romas misâle, Rîgas metropolijas kûrija, 1987, 556. lpp.
[186] Sal. sv. Justîns, Apologia, 1, 65: CA 1, 180 (PG 6, 428).
[187] Sv. Justîns, Apologia, 1, 66: CA 1, 180 (PG 6, 428).
[188] Sal. Izc 13, 3.
[189] Sal. Ebr 7, 25-27.
[190] Vatikâna II koncils, Dogm. konst. Lumen gentium, 3: AAS 57 (1965), 6. lpp.
[191] Tridentas koncils, 22. sesija, Doktrîna De ss. Missæ Sacrificio, 1. nod.: DS 1740.
[192] Tridentas koncils, 22. sesija, Doktrîna De ss. Missæ Sacrificio, 2. nod.: DS 1743.
[193] Turpat.
[194] Sv. Ignâcijs no Antiohijas, Vçstule smirnieðiem, 8, 1: SC 10bis, 138 ( Funk 1, 282)
[195] Vatikâna II koncils, Dekr. Presbyterorum ordinis, 2: AAS 58 (1966), 993. lpp.
[196] Tridentas koncils, 22. sesija, Doktrîna De ss. Missæ Sacrificio, 2. nod.: DS 1743.
[197] Sv. Augustîns, Confessiones, 9, 11, 27: CCL 27, 149 (PL 32, 775); sv. Monikas vârdi, ar kuriem pirms savas nâves viòa vçrsâs pie sv. Augustîna un viòa brâïa.
[198] Sv. Kirils no Jeruzalemes, Catecheses mystagogicæ, 5, 9-10, SC 126, 158-160 (PG 30, 1116-1117).
[199] Sv. Augustîns, De civitate Dei, 10, 6: CSEL 40/1, 456 (PL 41, 284).
[200] Sal. Vatikâna II koncils, Dogm. konst. Lumen gentium, 48: AAS 57 (1965), 53. lpp.
[201] Sal. Mt 25, 31-46.
[202] Vatikâna II koncils, Konst. Sacrosanctum Concilium, 7: AAS 56 (1964), 100. un 101. lpp.
[203] Sv. Akvînas Toms, Summa Theologiæ, 3, q. 73, a. 3, c.: Leona XIII izdevums, 12, 140.
[204] Sal. Tridentas koncils, 13. sesija, Dekr . De ss. Eucharistia, 1. kanons: DS 1651.
[205] Pâvils VI, Enc. Mysterium fidei : AAS 57 (1965), 764. lpp.
[206] Sv. Jânis Hrizostoms, De proditione Iudæ homilia, 1, 6: PG 49, 380.
[207] Sv. Ambrozijs, De mysteriis, 9, 50: CSEL 73, 110 (PL 16, 405).
[208] Turpat, 9, 52: CSEL 73, 112 (PL 16, 407).
[209] Tridentas koncils, 13. sesija, Dekr . De ss. Eucharistia, 4. nod.: DS 1642.
[210] Sal. Tridentas koncils, 13. sesija, Dekr . De ss. Eucharistia, 3. nod.: DS 1641.
[211] Pâvils VI, Enc. Mysterium fidei : AAS 57 (1965), 769. lpp.
[212] Sal. Gal 2, 20.
[213] Jânis Pâvils II, Vçst. Dominicæ Cenæ, 3: AAS 72 (1980), 119. lpp.; sal. Enchiridion Vaticanum, 7, 177.
[214] Pâvils VI, Enc. Mysterium fidei : AAS 57 (1965), 757. lpp.; sal. sv. Akvînas Toms, Summa Theologiæ, 3, q. 75, a. 1, c.: Leona XIII izdevums, 12, 156; sv. Kirils no Aleksandrijas, Commentarius in Lucam, 22, 19: PG 72, 912.
[215] AHMA 50, 589.
[216] Sv. Ambrozijs, De sacramentis, 5, 7: CSEL 73, 61 (PL 16, 447).
[217] Sv. Ambrozijs, De sacramentis, 4, 7: CSEL 73, 49 (PL 16, 437).
[218] I euharistiskâ lûgðana jeb Romas kanons ( Prex Eucharistica I seu canon Romanus ), 96 : Missale Romanum, paraugizdevums (Typis Polyglottis Vaticanis, 1970), 453. lpp.; Romas misâle, Rîgas metropolijas kûrija, 1987, 558. un 559. lpp.
[219] Sal. Mt 8, 8.
[220] Komûnijas rits ( Ritus Communionis), 133: Missale Romanum, paraugizdevums (Typis Polyglottis Vaticanis, 1970), 474. lpp.; Romas misâle, Rîgas Metropolijas Kûrija, 1987, 594. lpp.
[221] Bizantijas liturìija. Jâòa Hrizostoma anafora, lûgðana pirms Komûnijas: F. E. Brightman, Liturgies Eastern and Western (Oksforda, 1896), 394. lpp. (PG 63, 920).
[222] Sal. KTK, 919. kanons.
[223] Sal. KTK, 916. un 917. kanons: AAS 75 (1983 II), 165. un 166. lpp.
[224] Vienâ un tai paðâ dienâ ticîgie var pieòemt svçto Komûniju ne vairâk par divâm reizçm. Pontifikâlâ Komisija Kanonisko TiesÎbu Kodeksa autentiskai interpretâcijai, Responsa ad proposita dubia, 1: AAS 76 (1984), 746. lpp.
[225] Vatikâna II koncils, Konst. Sacrosanctum Concilium, 55: AAS 56 (1964), 115. lpp.
[226] Sal. Vatikâna II koncils, Dekr. Ecclesiarum Orientalium, 15: AAS 57 (1956), 81. lpp.
[227] Sal. KTK, 920. kanons.
[228] Romas misâles vispârçjais ievads ( Institutio generalis Missalis Romani), 240: Missale Romanum, paraugizdevums (Typis Polyglottis Vaticanis, 1970), 68. lpp.; Romas misâle, Rîgas metropolijas kûrija, 1987, 63. lpp.
[229] Fankit, Antiohijas sîrieðu Baznîcas rita breviârs (Breviarium iuxta ritum Ecclesiæ Antiochenæ Syrorum), 1. sçj. (Mosula, 1886), 237.(a-b) lpp.
[230] Sal. Vatikâna II koncils, Dekr. Presbyterorum ordinis, 5: AAS 58 (1966), 997. lpp.
[231] Sal. 1 Kor 11, 26.
[232] Sv. Ambrozijs, De sacramentis, 4, 28: CSEL 73, 57-58 (PL 16, 446).
[233] Sal. Tridentas koncils, 13. sesija, Dekr. De ss. Eucharistia, 2. nod.: DS 1638.
[234] Sv. Fulgencijs no Ruspas, Contra gesta Fabiani, 28, 17: CCL 91A, 813-814 (PL 65, 789).
[235] Sal. 1 Kor 12, 13.
[236] Sv. Augustîns, Sermo, 272: PL 38, 1247.
[237] Sal. Mt 25, 40.
[238] Sv. Jânis Hrizostoms, In epistulam I ad Corinthios, homîlija, 27, 5: PG 61, 230.
[239] Sv. Augustîns, In Iohannis evangelium tractatus 26, 13: CCL 36, 266 (PL 35, 1613); sal. Vatikâna II koncils, Konst. Sacrosanctum Concilium, 47: AAS 56 (1964), 113. lpp.
[240] Vatikâna II koncils, Dekr. Unitatis redintegratio, 15: AAS 57 (1965), 102. lpp.
[241] Vatikâna II koncils, Dekr. Unitatis redintegratio, 15: AAS 57 (1965), 102. lpp.; sal. KTK, 844. kanona § 3.
[242] Vatikâna II koncils, Dekr. Unitatis redintegratio, 22: AAS 57 (1965), 106. lpp.
[243] Vatikâna II koncils, Dekr. Unitatis redintegratio, 22: AAS 57 (1965), 106. lpp.
[244] Sal. KTK, 844. kanona § 4.
[245] Antifona Kristus Vissvçtâs Miesas un Asiòu svçtkos pirms 2. vesperu Magnificat : Liturgia Horarum, paraugizdevums, 3.sçj. (Typis Polyglottis Vaticanis, 1973), 502. lpp.
[246] I euharistiskâ lûgðana jeb Romas kanons ( Prex eucharistica I seu Canon Romanus), 96 : Missale Romanum, (Typis Polyglottis Vaticanis, 1970), 453. lpp.; Romas misâle, Rîgas metropolijas kûrija, 1987, 559. lpp.
[247] Sal. Lk 22, 18; Mk 14, 25.
[248] Didahe, 10, 6: SC 248, 180 ( Funk, Patres apostolici 1, 24).
[249] Komûnijas rits ( Ritus Communionis), 126 [Embolisms pçc "Tçvs mûsu"]: Missale Romanum, paraugizdevums (Typis Polyglottis Vaticanis, 1970), 472. lpp.; Romas misâle, Rîgas metropolijas kûrija, 1987, 592. lpp.; sal. Tit 2, 13.
[250] III euharistiskâ lûgðana ( Prex eucharistica III ), 116 : Missale Romanum, paraugizdevums (Typis Polyglottis Vaticanis, 1970), 465. lpp.; Romas misâle, Rîgas metropolijas kûrija, 1987, 571. lpp.
[251] Sal. 2 Pçt 3, 13.
[252] Vatikâna II koncils, Dogm. konst. Lumen gentium, 3: AAS 57 (1965), 6. lpp.
[253] Sv. Ignâcijs no Antiohijas, Vçstule efezieðiem, 20, 2: SC 10bis, 76 ( Funk, 1, 230).
[254] Sal. Tridentas koncils, 13. sesija, Dekr. De ss. Eucharistia, 3. nod.: DS 1640; turpat, 1. kanons: DS 1651.
[255] Pâvils VI, Enc. Mysterium fidei : AAS 57 (1965), 771. lpp.