Jego Ekscelencja Pan Qu Dongyu

Dyrektor Generalny FAO

Ekscelencjo!

1. Tematem tegorocznego Światowego Dnia Żywności są słowa: „Innowacje w żywieniu dla przyszłości”. Pomagając ziemi wydawać owoce, ludzkość nie ogranicza się do czynności technicznej, lecz wypełnia nakaz dbania o ziemię i jej uprawiania (por. Rdz 2, 15) – nakaz, który poprzedza wszelkie ramy prawne i innowacje technologiczne. Obecnie znajdujemy się jednak w sytuacji paradoksalnej, w której globalny postęp dokonuje się w coraz szybszym tempie, podczas gdy głód i ubóstwo wciąż się utrzymują. Nie jest to problem techniczny ani finansowy, a raczej głęboki kryzys antropologiczny i etyczny.

2. Dzisiaj mówi się o innowacji z wielką swobodą. Często jednak termin ten używany się jedynie w kontekście rozwoju urządzeń i algorytmów lub optymalizacji wydajności wyłącznie dla zysku. Trzeba zatem zmienić sposób pojmowania takiego postępu, ponieważ prawdziwa innowacja nie zastępuje stworzenia, lecz polega na pełnym szacunku zgłębianiu złożonych praw, które kierują dziełem rąk Stwórcy. Wykorzystywanie odpowiedniej technologii do uprawy ziemi jest wyrazem roli człowieka jako współpracownika Boga w dziele stworzenia. Kiedy jednak nowoczesne technologie stosuje się w rolnictwie w sposób, który prowadzi do wyjaławiania gleby lub zmusza rolników, aby opuszczali swoją ziemię z przyczyn wyłącznie ekonomicznych, nie można tego uznać za postęp, lecz raczej za wyrafinowaną formę destrukcji. Co więcej, nieodpowiedzialne wykorzystywanie technologii wyłącznie dla egoistycznych interesów, a nie dla dobra wspólnego, nie tylko narusza zasadę solidarności, lecz także lekceważy obowiązek ludzkości, jakim jest ochrona stworzenia. Dlatego innowacji, jakiej potrzebuje świat, nie mierzy się jedynie ilością wyprodukowanego zboża, lecz także ochroną godności ludzkiej, którą Bóg obdarzył każdego z nas, oraz integralności ekosystemu, do zachowania którego jesteśmy powołani.

3. Głodu nie można uznać za statystyczną anomalię, bo wynika on głównie z braku woli politycznej i solidarności zbiorowej. Niedobory żywności nie są też nieuniknione ze względu na uwarunkowania geograficzne. Rzeczywiście, w epoce charakteryzującej się bezprecedensowym postępem technologicznym, nie do przyjęcia jest, by chleb był traktowany jako przywilej, a woda jako przedmiot sporów. Regularny dostęp do bezpiecznej, odpowiedniej i wystarczającej ilości żywności, zgodny z godnością każdej osoby, jest podstawowym prawem człowieka. Zapewnienie tego prawa jest obowiązkiem wynikającym ze sprawiedliwości, który dotyczy zarówno poszczególnych państw, jak i społeczności międzynarodowej. A jednak, podczas gdy innowacje przyspieszają produkcję, zaniedbuje się dystrybucję. Rynki zbóż są optymalizowane na giełdach, podczas gdy rzeczywiste nasiona, które kiełkują w glebie, trafiają w ręce monopoli dławiących małe gospodarstwa rolne.

4. Aby zapewnić zaspokojenie potrzeb żywnościowych przyszłych pokoleń, należy uwolnić produkcję żywności od mentalności czysto spekulacyjnej. Chleb nie powinien być ani narzędziem nacisku geopolitycznego, ani niestabilnym aktywem finansowym. Nie wolno też nigdy wykorzystywać go jako broni wojennej. Rzeczywiście, uniemożliwianie komukolwiek dostępu do chleba lub niszczenie środków, dzięki którym jest on produkowany, jest straszliwym naruszeniem ludzkiej godności. Chleb jest cenny, ponieważ podtrzymuje życie, które dał nam Bóg. Musimy więc pokonać pokusę myślenia krótkoterminowego. Mit, że wzrost gospodarczy może trwać w nieskończoność przy ograniczonych zasobach, osiągnął już punkt krytyczny. Dzisiaj innowacyjność wymaga przyjęcia postawy odpowiedzialności międzypokoleniowej, wykraczającej poza roczne bilanse. Innowacyjność oznacza pogodzenie technologii z mądrością – w tym mądrością przodków – przy jednoczesnym zachowaniu wizji na przyszłość. Nie chodzi o odrzucanie postępu technologicznego, ale raczej o połączenie go z mądrością rolników, którzy przez stulecia sumiennych obserwacji pogłębili swoje rozumienie gleby i klimatu. Wiąże się to również z ochroną wody jako niezbywalnego dobra wspólnego.

5. Panie Dyrektorze Generalny, zachęcam Organizację Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa oraz jej państwa członkowskie, by nie poprzestawały na abstrakcyjnych analizach czy deklaracjach o ograniczonej skuteczności. Nadszedł czas, by wykazać się odwagą moralną. Konieczny jest nowy globalny ład żywnościowy – taki, w którym innowacje technologiczne są bezwarunkowo podporządkowane poszanowaniu nadanej przez Boga godności człowieka i powszechnemu dobru wspólnemu. Co więcej, istnieje pilny imperatyw etyczny, by przekierować środki inwestowane w przemysł zbrojeniowy na zrównoważone badania w dziedzinie rolnictwa i rekultywację zdegradowanych gruntów. Jutro nie jest abstrakcyjnym odcinkiem czasu, który biernie na nas czeka; jest raczej plonem tego, co siejemy dzisiaj poprzez nasze decyzje. Jeśli zasiejemy nieetyczne innowacje oparte na chęci dominacji nad ziemią i wykluczenia słabszych, zbierzemy jałowość i konflikty. Jeśli natomiast innowacje będą wynikały z szacunku dla naturalnego porządku i sprawiedliwości wobec głodujących, jutro przyniesie nam obficie zastawiony stół, przy którym cała ludzkość znajdzie pożywienie.

6. Z tymi myślami skierowanymi do tych, którzy poświęcają się pielęgnowaniu i ochronie stworzenia, wypraszam dla was wszystkich obfite błogosławieństwo Boga Wszechmogącego i zapewniam was o niestrudzonym wsparciu Stolicy Apostolskiej dla inicjatyw, które wspomagają FAO w jej szlachetnych wysiłkach.

Z Watykanu, dnia 12 października 2026 r.

LEON PP. XIV