CZTERECHSETLECIE DEDYKACJI BAZYLIKI ŚWIĘTEGO PIOTRA
ASYSTA PAPIESKA
HOMILIA OJCA ŚWIĘTEGO LEONA XIV
Bazylika Świętego Piotra
Środa, 18 listopada 2026 r.
________________________________________
Drodzy Bracia i Siostry!
Uroczystość, która dziś gromadzi nas w radości, stawia przed każdym z nas pytanie: co czuliśmy, wchodząc do Bazyliki Świętego Piotra? Nawiedzenie tej majestatycznej świątyni zawsze budzi emocje: ogarnia nas zachwyt zrodzony z poczucia świętości wiary, potęgi historii i piękna sztuki. A przecież u podstaw tego wszystkiego znajduje się skromny grób – grób Rybaka z Galilei, Szymona, syna Jony. Dlaczego właśnie to miejsce pochówku stało się jednym z najsłynniejszych zabytków na świecie, położonym w samym sercu katolicyzmu? Odpowiedź daje nam wysłuchana przed chwilą Ewangelia (Mt 16, 13-19), opowiadająca o wierze człowieka, który z woli Jezusa, swojego Mistrza i Pana, staje się nowym stworzeniem. To ewangeliczne wydarzenie rozpala dziś nasze serca podczas uroczystej Eucharystii, którą sprawujemy z okazji czterechsetnej rocznicy dedykacji Bazyliki Watykańskiej, dokonanej 18 listopada 1626 r. przez Papieża Urbana VIII. Jego doczesne szczątki spoczywają właśnie tutaj, obok Katedry Apostoła Piotra.
Ta modlitwa trwa przez wieki, ukazując nam jasno sens i wartość arcydzieła, które nas gości, a które Stolica Apostolska otaczała szczególną troską, także poprzez działalność Fabryki Świętego Piotra. Chętnie korzystam z tej okazji, aby wyrazić serdeczną wdzięczność Jego Eminencji Kardynałowi Maurowi Gambettiemu za posługę pełnioną na stanowisku Archiprezbitera i Przewodniczącego Fabryki Świętego Piotra, a także powitać Jego Ekscelencję Arcybiskupa Vittoria Violę.
Rzeczywiście, cała ta budowla, każdy jej element, służy jednej rzeczywistości – wierze. Wierze Piotra, wierze katolickiej, naszej wierze. Dlatego w całej Bazylice zdaje się rozbrzmiewać pytanie, które Chrystus skierował do swoich uczniów: „A wy za kogo Mnie uważacie?” (Mt 16, 15). Słuchając słów Jezusa, my, przybyli z tak wielu narodów, pozwalamy, aby św. Piotr wziął nas za rękę i poprowadził ku wspólnemu wyznaniu zbawczej prawdy: Panie, „Ty jesteś Mesjasz, Syn Boga żywego” (Mt 16, 16). To właśnie jest confessio Petri, czyli prawda, której dał świadectwo wraz z rzymskimi męczennikami; wyznanie to użyźniło ziemię Wzgórza Watykańskiego, aby przez kolejne stulecia wydawała owoce świętości.
Dzisiaj, najdrożsi, tym owocem jesteśmy my – żywe kamienie, świątynia Ducha Świętego, wzniesiona na fundamencie, którym jest Chrystus; natomiast na przestrzeni wieków owocem tym jest nieprzerwana sukcesja apostolska i żywa Tradycja Kościoła, której początkiem i kryterium jest sam Jezus. Dlatego słowa Pana zostały umieszczone po łacinie i grecku na fryzie biegnącym wokół górnej części Bazyliki: „Ty jesteś Piotr [czyli Opoka] i na tej opoce zbuduję Kościół mój” ( Mt 16, 18). Rozważając te słowa, św. Leon Wielki wołał: „I tak jak nieustannie trwa to, co Piotr wyznał w Chrystusie, tak też na zawsze trwa to, co w Piotrze Chrystus ustanowił” ( De Natale ipsius, III) [1], czyli posługa pełniona dla dobra całego Kościoła i dla zbawienia świata. Nie chodzi więc jedynie o wydarzenie należące do przeszłości. Podobnie jak Szymon z Galilei, każdy z nas jest wezwany, aby w dialogu z Jezusem odkrywać własną misję.
Kontynuując ten sam dialog, Pan zapyta swego Apostoła: „Czy kochasz Mnie?” (J 21, 17). Czy kochasz Mnie? To pytanie rozbrzmiewa w sercu każdego Papieża, jak przypominali moi Poprzednicy, ponieważ „misja, którą otrzymuje Piotr, by troszczyć się o Jego owce i baranki zawsze będzie związana z tą bezinteresowną miłością, z tą miłością przyjaźni” (Franciszek, Posynod. adhort. apost. Christus vivit, 250). Dla Szymona Piotra, podobnie jak dla każdego ucznia Jezusa, doświadczenie wiary jest nierozerwalnie związane z przyjaźnią z Panem, w którym prawdziwego Boga rozpoznajemy właśnie poprzez Jego człowieczeństwo. Nowe imię, które otrzymuje Szymon, świadczy o tym, że „życia we właściwym znaczeniu nie mamy dla siebie ani wyłącznie z samych siebie: jest ono relacją. Życie w swojej pełni jest relacją z Tym, który jest źródłem życia” (Benedykt XVI, Enc. Spe salvi, 27).
W tej relacji z Jezusem, naznaczonej słuchaniem i ufnością, upadkiem i podźwignięciem się z niego, Piotr pyta: „Panie, do kogóż pójdziemy? Ty masz słowa życia wiecznego” ( J 6, 68). Oto wiara, której wszyscy jesteśmy uczestnikami: uznać Jezusa za Pana i Mistrza znaczy odkryć prawdę o samych sobie, ponieważ „Chrystus wie, «co jest w człowieku». On jeden” (Św. Jan Paweł II, Homilia podczas uroczystego rozpoczęcia Posługi Piotrowej, 22 października 1978) [2]. W głębi człowieka, w wewnętrznym sanktuarium naszego serca, Jezus wypowiada słowo zbawienia, zwracając się do każdego z nas po imieniu. Bazylika, która nas dzisiaj gości, jest niejako obrazem tej świętej przestrzeni ludzkiego sumienia, gdzie żywa wiara dojrzewa w przyjaźni z Panem i w służbie Kościołowi, aż po męczeństwo.
Oto dlaczego grób św. Piotra jest dla nas wszystkich miejscem wiary i pamiątką odkupienia – od czasów starożytnej nekropolii rzymskiej przez wszystkie kolejne epoki. To właśnie nad grobem Apostoła cesarz Konstantyn polecił wznieść pierwszą Bazylikę; w tej świątyni Papież Klemens VIII konsekrował ołtarz, na którym także dzisiaj sprawujemy święte misteria. Na początku XVI w. budowla konstantyńska wymagała gruntownej przebudowy. Narodził się wówczas zamysł, w którego urzeczywistnienie zaangażowano najwybitniejsze umysły tamtej epoki, ludzi wielkiego talentu i artystów, takich jak Bramante, Rafael czy Michał Anioł. Wraz z nimi wspominamy dzisiaj wszystkich, którzy przyczynili się do powstania tej świątyni, oddając chwałę Bogu swoimi talentami, trudem i dobrami materialnymi; dom, w którym przebywamy, jest prawdziwie eklezjalnym dziełem! Nowy budynek Bazyliki Świętego Piotra stanął zatem na tym samym fundamencie: dzieje jej architektury odzwierciedlają historię celebrowanej w niej wiary, a więc historię Kościoła jako żywego organizmu – Ciała Chrystusa. Szczególnym tego znakiem są dwa sobory powszechne, które tutaj obradowały: Sobór Watykański I oraz Sobór Watykański II, przekazujące nam słowa wiary, które mamy głosić we wszystkich zakątkach świata.
W centrum tej misji i u jej podstaw niezmiennie pozostaje jedyny kamień węgielny – Chrystus ukrzyżowany i zmartwychwstały. On jest fundamentem odrzuconym przez możnych tego świata, a dla ludów pozostaje kamieniem „wybranym, drogocennym, a kto wierzy w niego, na pewno nie zostanie zawiedziony” (1 P 2, 6; por. Iz 28, 16). W tym sensie nowe imię Piotra objawia upodobnienie Apostoła do Chrystusa i głęboką komunię życia z Nim, aż po krzyż. Dedykacja Bazyliki, którą dziś wspominamy, jest przypieczętowaniem tej relacji: ten uroczysty akt dotyczy nas wszystkich, ponieważ życie Jezusa nieustannie wypełnia tę świątynię dzięki temu, co dokonuje się w niej najważniejszego – poprzez celebrację eucharystyczną.
Sakrament ten jest najwspanialszym arcydziełem, jakie możemy kontemplować – zarówno w Bazylice Świętego Piotra, jak i w najmniejszym kościele świata. W Eucharystii Jezus jest zawsze nam współczesny, zawsze: naprawdę, On jest Emmanuelem, Panem dziejów, który zamieszkuje „dom modlitwy dla wszystkich narodów” (Iz 56, 7). Za chwilę, w momencie konsekracji chleba i wina, nasze spojrzenia i serca zwrócą się ku Barankowi zabitemu i zmartwychwstałemu – w tym jednym akcie jednoczy się cały Kościół. Tę wspaniałą Bazylikę wzniesiono właśnie po to, aby dawać świadectwo o Nim, Synu Boga żywego. Kościół istnieje i pielgrzymuje przez dzieje właśnie po to, aby służyć Jezusowi w każdym człowieku, w każdej kobiecie i każdym mężczyźnie. A „bramy piekielne go nie przemogą” (Mt 16, 18): nie zwycięży wojna, dopóki głosimy pokój; nie zwycięży nędza, dopóki dajemy świadectwo miłości; nie zwycięży błąd, dopóki nauczamy prawdy; nie zwycięży rozpacz, dopóki wszystkim głosimy zbawienie w imię Jezusa.
Oto nasza misja – ta sama, którą św. Piotr otrzymał nad brzegiem Jeziora Galilejskiego i która przekazywana jest jego następcom aż do końca czasów, zgodnie z jednoznacznym nakazem miłości: „Paś owce moje” (J 21, 17). Aby wypełnić tę posługę, nasi poprzednicy w wierze zapisali Ewangelię najpierw w dziejach świata, a potem w marmurze. Piękno tego apostolskiego dzieła wzywa nas wszystkich do świętości życia, abyśmy z gorliwością je kontynuowali.
Najdrożsi, spójrzmy na rozległe portale, łuki, balkony i okna Bazyliki, która otwiera się szeroko na plac i zwraca ku całemu światu z powszechnym zaproszeniem: „Przyjdźcie, wejdźcie, zakosztujcie!”. Jednym słowem: „Uwierzcie!”. Uwierzcie nie ze względu na piękne kamienie (por. Łk 21, 5), które nieubłaganie niszczy czas, lecz ze względu na wiarę, która przez nie promieniuje, będąc odbiciem i pamiątką duchowej budowli, jaką jest Ciało Chrystusa. Ogrom Bazyliki Watykańskiej odzwierciedla zatem nieprzemijające powołanie Kościoła do przyjmowania wszystkich, tak aby jak najwięcej osób mogło znaleźć w nim swoje miejsce. W tym duchu możemy odczytywać również oznaczenia długości wielkich świątyń świata, umieszczone na posadzce nawy głównej. Są one świadectwem i pamiątką katolickiej gościnności, która właśnie tutaj, w Rzymie, znajduje swoją syntezę, stając się znakiem nadziei dla całego świata.
____________________________________
[1] ŚW. LEON WIELKI, Kazanie 3 w rocznicę wyboru na biskupa: Liturgia Godzin, t. I, Poznań 2006, s. 1163.
[2] Przemówienia i Homilie Ojca Świętego Jana Pawła II, Kraków 1997, s. 13.
Copyright © Dykasteria ds. Komunikacji - Libreria Editrice Vaticana