Drodzy Bracia, drogie Siostry!

Cieszę się, że mogę zwrócić się do was wszystkich, uczestników konferencji zatytułowanej „Oblicze Kościoła powszechnego w Chinach”. Jest ona poświęcona historii pierwszych chińskich biskupów katolickich, którzy w czasach współczesnych, sto lat temu, 28 października 1926 r., otrzymali święcenia biskupie w Bazylice Świętego Piotra z rąk Papieża Piusa XI.

Ich sakra biskupia była wydarzeniem o wielkim znaczeniu nie tylko dla pielgrzymowania Kościoła katolickiego w Chinach, lecz także dla całego Kościoła powszechnego, na co wskazuje tytuł waszej konferencji.

Wyruszyli statkiem z Szanghaju, aby przyjąć święcenia biskupie z rąk Następcy św. Piotra, a uczucia, które towarzyszyły im podczas tej podróży, moglibyśmy wyrazić słowami św. Jana z Ávili: „Jeśli posyłasz mnie, Panie, abym czynił to, co Ty czyniłeś, daj mi Twoje serce” (Kazanie 57, 20).

W ich podróży dostrzegamy metaforę długiej drogi, jaką Kościół katolicki w Chinach przebył aż do tamtego dnia, będącej owocem wielkiego zapału misyjnego, charakterystycznego dla lat dwudziestych ubiegłego wieku.

W 1919 r. Papież Benedykt XV w Liście apostolskim Maximum illud przypomniał jednoznaczną zasadę, że działalności misyjnej Kościoła nie można utożsamiać z procesami kolonizacji ani z narzucaniem idei czy wzorców kulturowych. Ziarno Ewangelii jest bowiem niesione do wzrastania tam, gdzie zostało zasiane, nie dzięki ludzkim strategiom, lecz za sprawą łaski Bożej. Kościół zaś, który rodzi się z misji i pierwszego głoszenia Ewangelii, z radością przyjmuje rysy i charakterystyczne elementy ludzi oraz narodów, wśród których jest powołany do dawania świadectwa Chrystusowi w miłości.

W 1924 r., podczas Synodu Szanghajskiego – pierwszego synodu plenarnego Kościoła w Chinach – z całą mocą ujawniła się potrzeba jak najszybszego powierzenia kierowania wspólnotami i okręgami administracji kościelnej rodzimym chińskim kapłanom i biskupom. Rzecznikami tego postulatu stali się sami biskupi misjonarze, wszyscy pochodzący z innych krajów, pod dalekowzrocznym przewodnictwem Delegata Apostolskiego, Arcybiskupa Celso Costantiniego. Należało zapoczątkować i wspierać ten proces, aby pozostać wiernym samej naturze Kościoła, którego jedność nie oznacza jednolitości, lecz komunię w różnorodności (por. Franciszek, Audiencja generalna, 25 września 2013, 3).

W Ludzie Bożym wspólna wiara obejmuje różnorodność, przyjmując – wszędzie tam, gdzie to możliwe – cechy właściwe poszczególnym osobom i ludom, w duchu wielkiej otwartości, która odzwierciedla sposób działania Boga, powołującego każdego człowieka z całą jego niepowtarzalnością. W ten sposób Kościół żyje pośród narodów, odnosząc się z przyjaźnią i życzliwością do ich oczekiwań i szlachetnych dążeń. Świadczyli o tym już Ojcowie Kościoła, z radością dostrzegając, że wiara w Jezusa i działanie Ducha Świętego czynią braćmi i siostrami osoby należące do różnych, niekiedy bardzo odległych od siebie kultur, języków, cywilizacji i narodów.

W związku z tym niedawno, nawiązując do postaci wielkiego biskupa-misjonarza, św. Turybiusza z Mogrovejo, miałem okazję podkreślić, że żaden pasterz w Kościele nie może sam sobie przypisywać misji, lecz otrzymuje ją i wypełnia w komunii, pozostając w jedności z Następcą św. Piotra i wszystkimi pozostałymi następcami Apostołów – biskupami rozsianymi po całym świecie (por. List do biskupów Ameryki Łacińskiej i Karaibów z okazji 300. rocznicy kanonizacji św. Turybiusza z Mogrovejo, 8 września 2026).

W tym świetle wzrusza myśl o naszych sześciu przyszłych biskupach, którzy przybyli z Szanghaju aż do Rzymu, aby przyjąć święcenia biskupie przy grobie Apostoła Piotra. Przemierzyli świat, aby dać świadectwo komunii, która zakwita dzięki wierze Apostołów i której nieodzownym znakiem jest jedność każdego biskupa z Biskupem Rzymu.

Jest to znak piękny, darmowy i niosący otuchę, więź, która wyzwala, bliskość, która budzi ufność, a przede wszystkim objawienie tajemnicy Mistycznego Ciała Chrystusa, które – jak napisał św. Paweł VI w Wyznaniu wiary Ludu Bożego – „cieszy się nie innym życiem, lecz życiem łaski” [1]. Na tym polega wyjątkowość Kościoła w porównaniu ze wszystkimi innymi systemami i organizacjami społecznymi oraz politycznymi, które kształtują i regulują życie społeczeństw oraz współistnienie ludów.

Papież Benedykt XVI w swoim Liście do katolików chińskich (27 maja 2007) napisał, że „Kościół katolicki w Chinach, dzięki szczególnej łasce Ducha Świętego, nigdy nie został pozbawiony posługi prawowitych Pasterzy, którzy zachowali nienaruszoną sukcesję apostolską” (n. 8).

Do jego słów nawiązał następnie Papież Franciszek: „Chińscy katolicy, pozostając w komunii z Biskupem Rzymu, kroczą przez współczesność. W rzeczywistości, w której żyją, dają świadectwo swojej wiary także poprzez dzieła miłosierdzia i miłości, a swoim świadectwem wnoszą rzeczywisty wkład w harmonię współżycia społecznego i budowanie wspólnego domu” (Przesłanie wideo do uczestników Międzynarodowej Konferencji „100 lat od «Concilium Sinense»: między historią a współczesnością”, 21 maja 2024, 3).

Tak więc, jak to często bywa w długich dziejach Kościoła, spojrzenie w przeszłość może rzucić światło na teraźniejszość. Sto lat temu podróż sześciu mężczyzn, którzy wyruszyli z Chin do Rzymu, aby zostać biskupami Kościoła katolickiego, zapaliła radość i dumę wśród wielu ich rodaków, pozwalając odejść w zapomnienie nieufności, podejrzeniom i wrogości. Dzisiaj, w świecie rozdartym konfliktami i ogarniętym wojnami, Oblubienica Chrystusa kontynuuje tę samą misję, modląc się, aby wobec wszelkich zasadzek Pan strzegł skarbu komunii eklezjalnej, będącej obfitym źródłem dobra i pokoju dla wszystkich.

Najdrożsi, życzę wam owocnych obrad i z serca wam błogosławię!

__________________________________________

[1] ŚW. PAWEŁ VI, Wyznanie wiary wygłoszone przez Ojca Świętego Pawła VI w dniu 30 czerwca 1968 r.: „Christianitas”, n. 48-49/2012, s. 9.