Cykl katechez – Dokumenty Soboru Watykańskiego II. IV. Konstytucja duszpasterska Gaudium et spes (GS, 40-45). 5. Zadanie Kościoła w świecie współczesnym

_______________________

Z Ewangelii według Świętego Mateusza

(Mt 5, 13-16)

[Jezus powiedział do swoich uczniów:] «Wy jesteście solą ziemi. Lecz jeśli sól utraci swój smak, czymże ją posolić? Na nic się już nie przyda, chyba na wyrzucenie i podeptanie przez ludzi. Wy jesteście światłem świata. Nie może się ukryć miasto położone na górze. Nie zapala się też lampy i nie umieszcza pod korcem , ale na świeczniku, aby świeciła wszystkim, którzy są w domu. Tak niech wasze światło jaśnieje przed ludźmi, aby widzieli wasze dobre uczynki i chwalili Ojca waszego, który jest w niebie».

_______________________

Bracia i Siostry, dzień dobry i witajcie!

Powracając do refleksji nad Konstytucją soborową Gaudium et spes (GS), rozważymy dzisiaj czwarty rozdział jej pierwszej części, poświęcony zadaniu Kościoła w świecie współczesnym.

Przede wszystkim Sobór przypomina, że Kościół nie znajduje się „ponad” światem ani „obok” niego, lecz jest niejako w niego wszczepiony. „Mundus reconciliatus Ecclesia” – pisał św. Augustyn (Sermo 96): Kościół jest światem już pojednanym z Bogiem; jesteśmy pielgrzymami na ziemi i dzielimy z tym światem zarówno jego kruchość, jak i piękno (por. GS, 40).

Tak jak Syn Boży stał się człowiekiem, aby dać życie światu i pojednać go z Ojcem, tak Kościół żyje w świecie jako znak Wcielenia Boga, aby ukazywać Jego zamysł uczynienia nas wszystkich swoimi dziećmi w jednej wielkiej rodzinie ludzkiej. Dlatego Kościół przemierza dzieje pośród narodów i kultur, a „to splecenie życia z dziejami narodów sprawia, że coraz głębiej pojmuje on, iż jego misja ma wymiar historyczny i niesie odpowiedzialność za sposób, w jaki kształtowane są relacje społeczne” (Enc. Magnifica humanitas, 19).

Pierwszą misją Kościoła jest pomaganie osobom, aby były uważne na głębokie pytania dotyczące życia: te na temat naszego pochodzenia i przeznaczenia, a także te dotyczące sensu miłości i cierpienia (por. GS, 41). Logika zysku za wszelką cenę oraz manipulacja informacją niosą ze sobą ryzyko wywierania nieuzasadnionej presji, by osoby dostosowywały się do stylu życia skoncentrowanego na konsumpcji dóbr materialnych, jednak nasze serce jest stworzone po to, by kierować spojrzenie ku temu, co w górze.

Ojcowie Soborowi przypominają, że misja Kościoła realizuje się również poprzez wkład w budowanie miasta ziemskiego. Jednakże jego metody i cel nie mają przede wszystkim charakteru politycznego, lecz polegają na dawaniu świadectwa wiary i miłości, a także na zaangażowaniu na rzecz sprawiedliwości, pokoju i braterstwa. Adorując Chrystusa – Sprawiedliwego, który umarł za niesprawiedliwych – wierzący nie może godzić się na ucisk maluczkich i ubogich, ani na niesprawiedliwe struktury, które utrwalają stan zależności i niesprawiedliwości. Nauka społeczna Kościoła ukierunkowuje działanie chrześcijan, którzy współpracują ze wszystkimi ludźmi dobrej woli na rzecz dobra wspólnego. Dlatego Kościół „niczego nie pragnie goręcej niż tego, aby służąc dobru wszystkich, mógł się rozwijać w wolności pod każdym rządem, który uznaje fundamentalne prawa osoby i rodziny oraz potrzeby dobra wspólnego” (GS, 42).

Aby skutecznie wypełniać misję ewangeliczną, konieczne jest, aby każdy ochrzczony zobowiązał się do współpracy z łaską Ducha Świętego, tak aby jego wiara była żywa i wyrażała się w postępowaniu, które jest z nią spójne. Jak bowiem przypominają Ojcowie Soborowi, rozdźwięk między wyznawaną wiarą a codziennym życiem „należy zaliczyć do poważniejszych nieprawidłowości naszych czasów” (GS, 43).

Konstytucja Gaudium et spes poświęca szczególną uwagę (por. tamże) misji wiernych świeckich, którzy na mocy chrztu są powołani, aby ożywiać świat duchem chrześcijańskim i wizją Ewangelii. Głównymi przestrzeniami tego działania, które słusznie można nazwać kapłańskim, są niewątpliwie rodzina i praca zawodowa, jednak rozciąga się ono na wszystkie dziedziny życia.

Kościół wreszcie zawsze zwraca uwagę na to, co dokonuje się i rozwija w społeczeństwie (por. GS, 44). Zadaniem całego Ludu Bożego, a zwłaszcza pasterzy i teologów, jest rozeznawanie tego, co w kulturach naszych czasów zasługuje na uwagę, przy czym nadrzędnym kryterium rozeznawania pozostają zawsze Słowo Boże i Tradycja Kościoła. Wymaga to ducha zrównoważonego i wolnego od kulturowych trendów, zdolnego patrzeć na świat pozytywnie, a zarazem niezachwianego w strzeżeniu i przedstawianiu orędzia Ewangelii w całej jego integralności. Rzeczywiście, „chrześcijaństwa z pewnością nie czyni się atrakcyjnym przez rozwadnianie treści i łagodzenie wymagań” (Przemówienie do uczestników Sesji Plenarnej Dykasterii do spraw Ewangelizacji – Sekcji do spraw Podstawowych Zagadnień Ewangelizacji w Świecie, 28 maja 2026).

Najdrożsi, Kościół, pielgrzymując przez dzieje, „zmierza jedynie do tego, aby nadeszło królestwo Boże i dokonało się zbawienie całego rodzaju ludzkiego” (GS, 45). Do tego celu dąży przede wszystkim poprzez osobistą świętość i braterską miłość. Św. Paweł VI pisał: „Bez tych oznak świętości nasza mowa z trudem przeniknie do serca współczesnych ludzi: zostanie poddana krytyce i stanie się czcza i daremna” (Adhort. apost. Evangelii nuntiandi, 76). Dlatego stawajmy się posłuszni działaniu Ducha Świętego, aby pomagał nam żyć w świętości i miłości, tak aby świat mógł uwierzyć i mieć nadzieję.

_____________________________

Apel

Dzisiejsze wspomnienie liturgiczne Najświętszej Maryi Panny Różańcowej daje mi sposobność, aby przypomnieć o znaczeniu Różańca Świętego – modlitwy maryjnej tak drogiej tradycji Kościoła. Zachęcam was do odmawiania Różańca, abyście mogli doświadczyć pocieszenia naszej Matki Niebieskiej, bezpiecznej ucieczki pośród trudności życia. Wszystkim wam błogosławię!

_____________________________

Pozdrowienie

Saluto cordialmente i polacchi, in particolare i pellegrini della Diocesi di Łomża, venuti con il loro Vescovo per rendere grazie per i 100 anni della Chiesa locale, nonché i pellegrini della Diocesi di Siedlce con i loro Vescovi. Vi affido all’intercessione di Maria, Madre del Bell’Amore, e di Santa Faustina Kowalska, di cui abbiamo fatto di recente memoria, «Apostola della Divina Misericordia», affinché nel cammino quotidiano confidiate sempre in Dio, Signore della storia. Sia lodato Gesù Cristo!

Serdecznie pozdrawiam Polaków, a szczególnie pielgrzymów z Diecezji Łomżyńskiej przybyłych wraz ich Biskupem, by dziękować za 100 lat tego Kościoła lokalnego, a także pielgrzymów z Diecezji Siedleckiej z ich Biskupami. Polecam was wstawiennictwu Maryi, Matki Pięknej Miłości, oraz wspominanej niedawno św. Faustyny Kowalskiej, „Apostołki Bożego Miłosierdzia”, byście na drogach codzienności zawsze ufali Bogu, który jest Panem dziejów. Niech będzie pochwalony Jezus Chrystus!

______________________________

Streszczenie katechezy Ojca Świętego

Czwarty rozdział pierwszej części Konstytucji soborowej Gaudium et spes poświęcony jest zadaniu Kościoła w świecie współczesnym. Kościół nie znajduje się „obok” świata ani „ponad” nim, lecz jest w niego wszczepiony i żyje w nim jako znak Wcielenia. Jego misją jest ukierunkowywanie człowieka na najgłębsze pytania dotyczące życia oraz przyczynianie się do budowania świata ziemskiego – nie metodami politycznymi, ale przez świadectwo wiary i miłości. Aby móc wypełniać tę ewangeliczną misję, konieczna jest współpraca każdego ochrzczonego z łaską Ducha Świętego, a także dążenie do osobistej świętości i braterskiej miłości, tak aby nie było rozdźwięku między wyznawaną wiarą a codziennym życiem.