W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego.

Pokój z wami!

Dzień dobry wszystkim i witajcie!

Eminencje,

Ekscelencje,

Szanowni Akademicy,

Drodzy Bracia i Siostry!

Cieszę się, że mogę spotkać się z wami po raz pierwszy, wraz z nowym Przewodniczącym, ks. prał. Renzo Pegoraro. Dziękuję wam za wasze badania naukowe w służbie życiu ludzkiemu oraz za pracę, jaką wykonujecie w tej Papieskiej Akademii.

Bardzo doceniam temat, który wybraliście na tegoroczne spotkanie: Healthcare for All. Sustainability and Equity [Opieka zdrowotna dla wszystkich. Zrównoważony rozwój i równość]. Jest on niezwykle ważny zarówno ze względu na aktualność, jak i z punktu widzenia symbolicznego. Rzeczywiście, w świecie rozdartym konfliktami, które pochłaniają ogromne zasoby ekonomiczne, technologiczne i organizacyjne na produkcję broni i innego sprzętu wojskowego, nigdy tak ważne nie było poświęcanie na ochronę życia i zdrowia czasu, zasobów ludzkich i kompetencji. Zdrowie – jak stwierdził Papież Franciszek – „nie jest dobrem konsumpcyjnym, lecz prawem powszechnym, dlatego dostęp do świadczeń zdrowotnych nie może być przywilejem” (Przemówienie do „Doctors with Africa – CUAMM” – CUAMM, 7 maja 2016). Dlatego dziękuję wam za wybór tego tematu.

Pierwszym aspektem, który pragnę podkreślić, jest związek między zdrowiem ogółu a zdrowiem każdej konkretnej osoby. Pandemia COVID-19 pokazała to, czasami nawet w sposób bolesny. Stało się bowiem jasne, jak bardzo wzajemność i współzależność wpływają na nasze zdrowie i nasze życie. Badanie tej współzależności wymaga dialogu między różnymi dziedzinami wiedzy: medycyną, polityką, etyką, zarządzaniem i innymi. Przypomina to mozaikę, której ostateczny efekt zależy zarówno od wyboru płytek, jak i sposobu ich połączenia. Faktem jest, że w kwestiach dotyczących systemów opieki zdrowotnej i zdrowia publicznego chodzi z jednej strony o zrozumienie zjawisk, a z drugiej o określenie konkretnych działań politycznych, społecznych i technologicznych, które mają wpływ na rodzinę, pracę, środowisko i całe społeczeństwo. Nasza odpowiedzialność polega zatem nie tylko na podejmowaniu działań mających na celu leczenie chorób i zapewnienie równego dostępu do opieki zdrowotnej, ale także na uznaniu, w jaki sposób na zdrowie wpływa i kształtuje je kombinacja czynników, które należy analizować i zmierzyć się z nimi w całej ich złożoności.

W tym kontekście chciałbym powtórzyć, że musimy skupić się nie na „natychmiastowym zysku, ale na tym, co będzie najlepsze dla wszystkich, potrafiąc być cierpliwymi, hojnymi i wspierającymi, tworząc więzi i budując mosty, pracując w sieciach, optymalizując zasoby, tak aby każdy mógł czuć się protagonistą i beneficjentem wspólnej pracy” (Przemówienie do uczestników Seminarium „On Ethics and Business Administration in the Healthcare Sector” [Etyka i zarządzanie w sektorze opieki zdrowotnej], 17 listopada 2025).

W tym miejscu dochodzimy do tematu profilaktyki, który również wymaga szerokiej perspektywy, ponieważ sytuacje, w jakich znajdują się społeczności, są wynikiem polityk społecznych i środowiskowych oraz mają wpływ na zdrowie i życie człowieka. Kiedy przyglądamy się średniej oczekiwanej długości trwania życia i jakości zdrowia w różnych krajach oraz grupach społecznych, odkrywamy ogromne nierówności. Zależą one od takich zmiennych, jak poziom dochodów, osiągnięty poziom wykształcenia czy środowisko, w którym dana osoba żyje. Niestety, dziś mamy również do czynienia z wojnami, które uderzają w struktury cywilne, w tym w szpitale, co stanowi najcięższe ataki, jakie ludzka ręka może zadać życiu i zdrowiu publicznemu. Często mówi się, że życie i zdrowie są dla wszystkich równie fundamentalnymi wartościami, ale stwierdzenie to jest hipokryzją, jeśli jednocześnie ignorujemy strukturalne przyczyny i polityki, które determinują nierówności. Rzeczywiście, pomimo deklaracji i twierdzeń przeciwnych, nie każde życie jest szanowane w równym stopniu, a zdrowie nie jest chronione ani promowane w taki sam sposób dla każdego.

Koncepcja One health [„jednego zdrowia”] może pomóc nam w stworzeniu podstawy dla globalnego, multidyscyplinarnego i zintegrowanego podejścia do kwestii zdrowotnych. Podkreśla ona wymiar środowiskowy oraz współzależność różnych form życia i czynników ekologicznych, które umożliwiają ich zrównoważony rozwój. Dlatego ważne jest, abyśmy coraz bardziej uświadamiali sobie, że życie ludzkie jest niezrozumiałe i niemożliwe do utrzymania bez innych stworzeń. W istocie, cytując Encyklikę Laudato si’, „wszystkie byty wszechświata, będąc stworzonymi przez tego samego Ojca, są zjednoczone niewidzialnymi więzami i tworzą rodzaj uniwersalnej rodziny, wspaniałej komunii pobudzającej do świętego, serdecznego i pokornego szacunku” (nr 89). Podejście to dobrze współbrzmi z bioetyką globalną, którą wasza Akademia wielokrotnie się zajmowała i którą słusznie nadal rozwijacie.

Koncepcja One health, rozumiana w kategoriach publicznych, wzywa do uwzględniania kwestii zdrowotnych we wszystkich obszarach polityki (transport, mieszkalnictwo, rolnictwo, zatrudnienie, edukacja itp.), ponieważ zagadnienia zdrowotne dotyczą wszystkich aspektów życia. Musimy zatem pogłębiać nasze zrozumienie i promować dobro wspólne, aby nie zostało ono naruszone pod presją konkretnych interesów jednostkowych lub narodowych.

Dobro wspólne – jedna z podstawowych zasad nauczania społecznego Kościoła – może pozostać pojęciem abstrakcyjnym i nieistotnym, jeśli nie uznamy, że jest ono zakorzenione w pielęgnowaniu bliskich relacji między ludźmi i więzi między członkami społeczeństwa. To właśnie na tym gruncie może wzrastać kultura demokratyczna, która sprzyja uczestnictwu i jest w stanie połączyć skuteczność, solidarność oraz sprawiedliwość. Musimy na nowo odkryć fundamentalną postawę troski jako wsparcia i bliskości wobec innych – nie tylko dlatego, że ktoś jest w potrzebie lub jest chory, ale dlatego, że doświadcza kruchości – wrażliwości wspólnej wszystkim istotom ludzkim. Tylko w ten sposób będziemy w stanie rozwinąć bardziej skuteczne i zrównoważone systemy opieki zdrowotnej, zdolne odpowiadać na wszelkie potrzeby zdrowotne w świecie ograniczonych zasobów, a także odbudować zaufanie do medycyny i pracowników służby zdrowia, pomimo wszelkich dezinformacji lub sceptycyzmu wobec nauki.

Biorąc pod uwagę globalne znaczenie tej kwestii, ponownie podkreślam potrzebę znalezienia skutecznych sposobów umacniania stosunków międzynarodowych i multilateralnych, tak aby mogły one „odzyskać siłę potrzebną do pełnienia swojej roli, polegającej na spotkaniu i mediacji. Jest to naprawdę konieczne, aby zapobiegać konfliktom i zapewnić, że nikt nie będzie kuszony, aby dominować nad innymi za pomocą mentalności siły, zarówno werbalnej, fizycznej, jak i militarnej” (Przemówienie do członków Korpusu Dyplomatycznego, 9 stycznia 2026). Wizja ta odnosi się również do współpracy i koordynacji działań podejmowanych przez organizacje ponadnarodowe zajmujące się ochroną i promocją zdrowia.

Dlatego też, drodzy przyjaciele, na zakończenie pragnę wyrazić nadzieję, że wasze zaangażowanie będzie przynosić skuteczne świadectwo wzajemnej troski, która odzwierciedla sposób, w jaki traktuje nas Bóg, ponieważ troszczy się On o wszystkie swoje dzieci. Z serca błogosławię każdego z was, waszych bliskich oraz pracę, którą wykonujecie. Dziękuję.

Módlmy się wspólnie:

Ojcze nasz...

Pan z wami...