Panie Ministrze,

Szanowni Prefekci!

Zwracam się z serdecznym pozdrowieniem do każdego z was i dziękuję za tę wizytę, która potwierdza zaangażowanie we współpracę – zgodnie z pełnionymi funkcjami – dla dobra społeczeństwa włoskiego. Właśnie wasz Patron – św. Ambroży z Mediolanu – ucieleśnia znakomity przykład zbieżności między państwem a Kościołem: jako prefekt tego wielkiego miasta, które było stolicą Imperium, stał się jego biskupem – jak się zwykło mówić – „na żądanie ludu”. Po tej szybkiej zmianie Ambroży pełnił swoje publiczne funkcje w nowy sposób, oddając do dyspozycji ludu władzę duchową, którą został obdarzony.

W epoce późnej starożytności pewna zgodność między rolą prefekta a posługą biskupią znajduje odzwierciedlenie w nazwach i tytułach, którymi określano zarówno zarządzanie sprawami publicznymi, jak i administrację wspólnoty chrześcijańskiej. Tak obywatele Rzymu, jak i uczniowie Jezusa byli bowiem zorganizowani w diecezjach, czyli okręgach, na czele których stali albo prefekci pretoriańscy, albo episkopoi, czyli biskupi, którzy jako dobrzy pasterze opiekowali się ludem.

To historyczne powiązanie do dziś charakteryzuje waszą misję, której celem jest służba państwu poprzez zapewnienie porządku publicznego i bezpieczeństwa wszystkim obywatelom. Szczególnie nasze czasy, naznaczone konfliktami i napięciami międzynarodowymi, uwydatniają znaczenie ochrony dobra wspólnego, które nie sprowadza się wyłącznie do aspektów materialnych, ponieważ dotyczy przede wszystkim dziedzictwa moralnego i duchowego Republiki Włoskiej. Najlepszym warunkiem dla rozprzestrzeniania się i rozwoju tych wartości jest cywilizowane współistnienie.

Czuwając nad zgodą społeczną, prefekt uczestniczy w ochronie nieodzownych praw i wolności obywateli. Cała populacja korzysta z tej służby, zwłaszcza grupy najsłabsze. Rzeczywiście, gdy przestrzeń cywilna jest wolna od niepokojów, ubodzy łatwiej znajdują schronienie, osoby starsze doświadczają większego spokoju, poprawiają się usługi przeznaczone dla rodzin, chorych i młodzieży, sprzyjając bardziej ufnemu spojrzeniu w przyszłość.

Porządek publiczny nie dotyczy zatem wyłącznie niezbędnej walki z przestępczością lub zapobiegania szkodliwym zamieszkom; wymaga on również wytrwałego zaangażowania w walkę z różnymi formami przemocy, fałszu i wulgarności, które szkodzą organizmowi społecznemu. Z pozytywnego punktu widzenia, wasze zadania w zakresie nadzoru mają na celu dbanie o relacje społeczne i budowanie coraz skuteczniejszych porozumień między centralnymi instytucjami państwa, władzami lokalnymi i obywatelami.

W tym kontekście warto przypomnieć naukę św. Augustyna, który właśnie od św. Ambrożego otrzymał chrzest. Biskup Hippony napisał: „Ci, co rozkazują, służą tym, którym niby rozkazują. Bo rozkazują bez żadnej żądzy panowania, lecz z obowiązku czuwania, ani nie z pychy, że to zwierzchność mają, lecz ze współczucia, by zaradzać (potrzebom bliźnich)” ( De civitate Dei, XIX, 14) [1]. Ta podstawowa zasada jest zgodna z postanowieniami włoskiej Konstytucji, która w artykule 98 stwierdza: „Urzędnicy publiczni są wyłącznie na służbie Narodu” [2]. Ustanawiając tę wyłączność, Konstytucja potwierdza sens waszej szlachetnej służby, która z pewnością odpowiada prawom państwa, ale przede wszystkim sumieniu, które je zna, rozumie i stosuje z pewnością i słusznością. Z jednej strony bowiem prawa są wyrazem woli ludu, z drugiej zaś sumienie jest wyrazem waszego osobistego człowieczeństwa: obie te rzeczy należy chronić przed naciskami, wykazując się zarówno rygorem, jak i wielkodusznością, które są cnotami dobrze wyważonymi u ludzi prawych.

Dobrze wiecie, jakiej wewnętrznej dyscypliny wymaga rządzenie i troska o ład własnych myśli, zanim jeszcze będzie można zająć się ładem Republiki. Właśnie dlatego służba narodowi oznacza poświęcenie się z jasnym umysłem i nieposzlakowanym sumieniem wspólnocie, czyli wspólnemu dobru narodu włoskiego. W tym sensie wysoki urząd, który piastujecie, domaga się podwójnego świadectwa. Pierwsze z nich realizuje się poprzez współpracę między różnymi organami i szczeblami administracji państwowej; drugie urzeczywistnia się poprzez połączenie odpowiedzialności zawodowej ze sposobem postepowania w życiu, jako przykład oddania dawany współobywatelom, zwłaszcza nowym pokoleniom. W związku z tym żywię nadzieję, że wasz autorytet przyczyni się do poprawy oblicza biurokracji, poprzez współpracę na rzecz troski o społeczeństwo, coraz bardziej opartej na cnocie.

Szczególnie w sytuacjach kryzysowych, w obliczu klęsk żywiołowych lub zagrożeń, wasza rola pozwala w najlepszy sposób wyrazić wartości solidarności, odwagi i sprawiedliwości, które przynoszą chlubę Republice Włoskiej. Etyczna głębia waszej służby wyróżnia również wyzwania stawiane przez nowe technologie, takie jak sztuczna inteligencja, stosowane obecnie również w administracji publicznej. Narzędzia te należy starannie kształtować nie tylko w celu ochrony danych osobowych, ale także z korzyścią dla wszystkich, bez zastrzegania ich dla elit.

Pielęgnując styl świadomego, uczciwego i aktywnego obywatelstwa, wiedzcie, że zawsze możecie liczyć na współpracę i szacunek Kościoła. Konstruktywne relacje, jakie utrzymujecie z biskupami diecezjalnymi, sprzyjają w szczególności przyjmowaniu migrantów i licznym formom wsparcia dla potrzebujących, w których pracujemy razem na pierwszej linii, a także pomagają w zarządzaniu innymi praktycznymi kwestiami, takimi jak na przykład sprawy administracji i utrzymania kościołów. Wiara wspólnoty chrześcijańskiej i wartości religijne, które ona ucieleśnia, przyczyniają się w ten sposób do kulturowego i społecznego rozwoju Włoch.

Szanowni Panowie i Panie, życząc każdemu z was jak najlepszych satysfakcji, z serca błogosławię wam, waszej służbie oraz waszym bliskim.

__________________________________________________

[1] Św. Augustyn, Państwo Boże, tłum. Władysław Kubicki, Kęty 2002, s. 782.

[2] Konstytucja Republiki Włoskiej, tłum. i wstęp: Zbigniew Witkowski, Warszawa 2004, art. 98.