Cykl katechez – Dokumenty Soboru Watykańskiego II. II. Konstytucja dogmatyczna Lumen gentium. 5. Na fundamencie Apostołów. Kościół w swoim wymiarze hierarchicznym

_____________________________________

Z Listu św. Pawła Apostoła do Efezjan

(Ef 2, 19-20)

Nie jesteście już obcymi i przybyszami, ale jesteście współobywatelami świętych i domownikami Boga – zbudowani na fundamencie apostołów i proroków, gdzie głowicą węgła jest sam Chrystus Jezus.

_____________________________________

Drodzy Bracia i Siostry! Dzień dobry i witajcie!

Kontynuujemy cykl katechez na temat dokumentów Soboru Watykańskiego II, komentując Konstytucję dogmatyczną o Kościele Lumen gentium (LG). Po przedstawieniu Kościoła jako Ludu Bożego, dzisiaj rozważymy jego strukturę hierarchiczną.

Kościół katolicki odnajduje swój fundament w Apostołach, wybranych przez Chrystusa jako żywe filary Jego Mistycznego Ciała, i posiada on wymiar hierarchiczny, który służy jedności, misji i uświęceniu wszystkich członków. Ten sakrament święceń jest trwale oparty na Apostołach (por. Ef 2, 20; Ap 21, 14), jako autorytatywnych świadkach zmartwychwstania Jezusa (por. Dz 1, 22; 1 Kor 15, 7) oraz posłanych przez samego Pana z misją do świata (por. Mk 16, 15; Mt 28, 19). Ponieważ Apostołowie są powołani do wiernego strzeżenia zbawczej nauki Mistrza (por. 2 Tm 1, 13-14), przekazują oni swoją posługę ludziom, którzy – aż do powrotu Chrystusa – nieustannie uświęcają, prowadzą i nauczają Kościół „dzięki tym, którzy są ich następcami w misji pasterskiej” (KKK, nr 857).

Owa sukcesja apostolska, mająca swe oparcie w Ewangelii i Tradycji, jest omówiona w rozdziale III Konstytucji Lumen gentium, zatytułowanym: „O hierarchicznym ustroju Kościoła, a w szczególności o episkopacie”. Sobór naucza, że struktura hierarchiczna nie jest konstrukcją ludzką, służącą wewnętrznej organizacji Kościoła jako ciała społecznego (por. LG, 8), lecz jest ustanowiona przez Boga, mając na celu przedłużenie misji powierzonej przez Chrystusa Apostołom aż do końca czasów.

Fakt, że temat ten został poruszony w rozdziale III, po tym jak w dwóch pierwszych rozdziałach rozważano samą istotę Kościoła (por. Acta Synodalia III/1, 209-210), nie oznacza, że struktura hierarchiczna jest elementem wtórnym w stosunku do ludu Bożego: jak zauważa Dekret Ad gentes, „Apostołowie stali się zalążkami nowego Izraela, a równocześnie początkiem świętej hierarchii” (nr 5), jako wspólnota odkupionych przez Paschę Chrystusa, ustanowiona jako środek zbawienia dla świata.

Aby zrozumieć intencję Soboru, należy uważnie przeczytać tytuł III rozdziału Lumen gentium, który wyjaśnia podstawową strukturę Kościoła, otrzymaną od Boga Ojca przez Syna i dopełnioną przez wylanie Ducha Świętego. Ojcowie soborowi nie chcieli przedstawiać instytucjonalnych elementów Kościoła, jak mogłoby to sugerować słowo „konstytucja”, rozumiane w sensie współczesnym. Dokument koncentruje się natomiast na „kapłaństwie służebnym, czyli hierarchicznym”, które różni się „istotą, a nie tylko stopniem” od wspólnego kapłaństwa wiernych, przypominając, że są one „wzajemnie sobie przyporządkowane; jedno i drugie bowiem we właściwy sobie sposób uczestniczą w jedynym kapłaństwie Chrystusa” (LG, 10). Sobór mówi więc o posłudze, która jest przekazywana mężczyznom obdarzonym sacra potestas [świętą władzą] (por. LG, 18) do posługi w Kościele: skupia się w szczególności na episkopacie (LG, 18-27), a następnie na prezbiteracie (LG, 28) i diakonacie (LG, 29) jako stopniach jednego sakramentu święceń.

Używając przymiotnika „hierarchiczny”, Sobór chce zatem wskazać na święte pochodzenie posługi apostolskiej w działaniu Jezusa, Dobrego Pasterza, a także na jej wewnętrzne relacje. Biskupi przede wszystkim, a poprzez nich prezbiterzy i diakoni, otrzymali zadania (łac. munera), które prowadzą ich do służby „wszystkim, którzy należą do Ludu Bożego”, aby „w sposób wolny i uporządkowany dążąc do tego samego celu doszli do zbawienia” (LG, 18).

Lumen gentium wielokrotnie i w sposób dobitny przypomina o kolegialnym i komunijnym charakterze tej misji apostolskiej, podkreślając, że „misja, którą Pan powierzył pasterzom swego ludu, jest prawdziwą służbą, wymownie nazywaną w Piśmie świętym «diakonią», czyli posługiwaniem” (LG, 24). Rozumiemy zatem, dlaczego św. Paweł VI przedstawił hierarchię jako rzeczywistość „zrodzoną z miłości Chrystusa, aby urzeczywistniać, szerzyć i gwarantować nienaruszone i owocne przekazywanie skarbu wiary, wzorców, przykazań i charyzmatów, pozostawionych przez Chrystusa Jego Kościołowi” (Alloc. 14 września 1964: Acta Synodalia III/1, 147).

Drogie siostry, drodzy bracia, módlmy się do Pana, aby posyłał swojemu Kościołowi wyświęconych szafarzy: pałających ewangeliczną miłością, oddanych dobru wszystkich ochrzczonych i mężnych misjonarzy w każdej części i świata.

_____________________________

Apel

Niech uroczystość Zwiastowania Pańskiego, którą dziś obchodzimy, będzie dla wszystkich zachętą do naśladowania Najświętszej Maryi Panny, abyśmy zawsze byli gotowi wypełniać wolę Bożą.

_____________________________

Pozdrowienie

Saluto cordialmente i polacchi. Oggi in Polonia si celebra la Giornata della Santità della Vita. Abbiamo davvero bisogno di iniziative come quella dell’Adozione spirituale di un bambino concepito, che viene lanciata proprio oggi. In un tempo segnato dalla follia della guerra è importante difendere la vita dal concepimento al suo naturale tramonto. Vi benedico tutti!

Pozdrawiam serdecznie Polaków. Dziś w Polsce obchodzony jest Dzień Świętości Życia. Bardzo potrzebujemy takich inicjatyw, jak podejmowana od tego dnia Duchowa Adopcja dziecka poczętego. W czasie naznaczonym szaleństwem wojny ważne jest, aby bronić życia od poczęcia aż do jego naturalnego kresu. Wszystkich was błogosławię!

_____________________________

Streszczenie katechezy Ojca Świętego

Trzeci rozdział Konstytucji Lumen gentium poświęcony jest strukturze hierarchicznej Kościoła. Jego fundament stanowią Apostołowie, wybrani przez Chrystusa jako filary Jego Mistycznego Ciała. Powołani do strzeżenia nauki Mistrza, przekazują w sakramencie święceń tę posługę tym, którzy uświęcają, prowadzą i nauczają Kościół. Kapłaństwo służebne, czyli hierarchiczne, różni się „istotą, a nie tylko stopniem” (LG 10) od wspólnego kapłaństwa wiernych. Pozostają one jednak „wzajemnie sobie przyporządkowane; jedno i drugie bowiem we właściwy sobie sposób uczestniczą w jedynym kapłaństwie Chrystusa” (tamże). Struktura hierarchiczna nie jest ludzką konstrukcją, lecz została ustanowiona przez Boga, aby przedłużać misję Chrystusa.